Jump to content

medicine

Prominent Members
  • Content Count

    608
  • Joined

  • Last visited

1 Follower

About medicine

  • Rank
    Ειδικευόμενος (επίπεδο VII)

Πληροφορίες προφίλ

  • Σχολή
    Ιατρική
  • Sex
    ha? what is that?!
  • Φύλο
    Male

Recent Profile Visitors

The recent visitors block is disabled and is not being shown to other users.

  1. it looks like...THANKS FOR THE STARS...:) you are welcome.

  2. I came to bring the stars for you..:)

  3. Ο θάνατος του Αντόνιο Πουέρτα έφερε στο προσκήνιο για ακόμα μία φορά πολλά ερωτήματα. Είναι δυνατόν εν έτει 2007, με την πρόοδο της ιατρικής και της τεχνολογίας, άνθρωποι να πεθαίνουν σχεδόν αβοήθητοι από προβλήματα της καρδιάς; Το contra.gr ανέτρεξε σε περιπτώσεις του παρελθόντος, οι οποίες είχαν την ίδια μοιραία κατάληξη και όπως γίνεται κατανοητό τα καρδιακά προβλήματα τείνουν να εξελιχθούν σε μάστιγα του καιρό μας για τους παίκτες. Τα πρώτα χρόνια, λόγω της έλλειψης ιατρικών μέσω αλλά και γνώσεων, ένα δυνατό χτύπημα κατά τη διάρκεια μιας φάσης ήταν αρκετό για να κοστίσει μία ανθρώπινη ζωή. Τα παραδείγματα ουκ ολίγα. Τα τελευταία είκοσι χρόνια, όμως, παθήσεις της καρδιάς αποτελούν αιτίες θανάτου για άτομα νεαρής ηλικίας. Παθήσεις σοβαρές και πολλές φορές χρόνιες, οι οποίες περνούν απαρατήρητες από τα ιατρικά τεστ στα οποία υποβάλλονται οι ποδοσφαιριστές κάθε συλλόγου. Ο Αντόνιο Πουέρτα, ο Μίκλος Φεχέρ, ο Μαρκ Βιβιάν Φοέ είναι τρεις από τις πιο γνωστές περιπτώσεις, ωστόσο ο "μαύρος" κατάλογος είναι αρκετά μακρύς και δεν περιορίζεται σε πρωτοκλασάτα ονόματα, τα οποία έχουν και μία κάποια μεγαλύτερη ιατρική περίθαλψη. Ποδοσφαιριστές κυρίως από την Αφρική προδίδονται από την καρδιά τους, η οποία δεν αντέχει στις πολύ σκληρές προπονήσεις, όπως επισημαίνει στο contra.gr και ο καθηγητής καρδιοχειρουργικής Νίκος Αναστασίου, που δεν αποκλείει την έτερη μάστιγα του χώρου, το ντόπινγκ. Τα τελευταία επτά χρόνια έχουν σημειωθεί περισσότεροι από πενήντα θάνατοι στα ευρωπαϊκά γήπεδα εν ώρα αγώνα ή προπόνησης και η βασική αιτία είναι καρδιακή προσβολή. Τρία περιστατικά αφορούν και τον ελληνικό χώρο. Εμείς παραθέτουμε ορισμένες λεπτομέρειες από τους συγκεκριμένους θανάτους και μία λίστα από όσες καταφέραμε να εντοπίσουμε από την έρευνά μας. Δυστυχώς, τα στοιχεία για μικρότερες κατηγορίες των χωρών δεν είναι πολλά. Εξάλλου, εκεί τα πράγματα είναι πολύ πιο σκληρά και ο κάθε ένας ποδοσφαιριστής βάζει σε ρίσκο τη ζωή του, έστω και χωρίς να το γνωρίζει… Μίκλος Φεχέρ (Πορτογαλία, 2004): Ο συμπαίκτης του Τάκη Φύσσα στην Μπενφίκα, ο 24χρονος Ούγγρος επιθετικός, υπέστη καρδιακή προσβολή κατά τη διάρκεια αγώνα με αντίπαλο την Γκιμαράες και έπεσε στον γεμάτο νερό από τη βροχή αγωνιστικό χώρο. Η καρδιοαναπνευστική ανάνηψη που του παρέσχεσε ο γιατρός του αγώνα είχε προσωρινά αποτέλεσμα, ωστόσο το βράδυ της ίδιας νύχτας ξεψύχησε. Οι γιατροί γνωστοποίησαν ότι είχε πρόβλημα δυσπλασίας στην καρδιά. Μαρκ Βιβιάν Φοέ (Γαλλία, 2003): Ο 28χρονος Καμερουνέζος έπεσε στο έδαφος του «Ζερλάν» στο 75ο λεπτό του αγώνα του Καμερούν με την Κολομβία, για τα ημιτελικά του Κυπέλλου Συνομοσπονδιών. Παρά την άμεση ιατρική επέμβαση, περίπου μία ώρα μετά διαπιστώθηκε ο θάνατός του. Η αυτοψία έδειξε ότι ο πρώην παίκτης της Μάντσεστερ Σίτι, της Λιόν, της Γουέστ Χαμ και της Λανς έπασχε από υπετροφική δεξιά κοιλία που τον οδήγησε σε ανακοπή. Μάρσιο ντος Σάντος (Βραζιλία, 2002): Ο 28χρονος επιθετικός πέθανε από καρδιακή προσβολή μερικές ώρες αφότου σημείωσε γκολ για την Ντεπορτίβο Γουάνκα του Περού. Ζεοβάνι Κόρντομπα/Ερμάν Γκαβίρια (Κολομβία, 2002): Οι δύο Κολομβιανοί (ο Γκαβίρια ήταν και πρώην διεθνής) έχασαν τη ζωή τους μετά από χτύπημα κεραυνού κατά τη διάρκεια της προπόνησης. Στέφαν Βραμπιόρου (Ρουμανία, 2000): Ο 26χρονος άσος της Αστρα Πλοϊέστι πέθανε κατά τη διακομιδή του στο νοσοκομείο, ύστερα από κατάρρευση που υπέστη μερικά λεπτά αφότου έγινε αλλαγή και έκανε το ντεμπούτο του στην πρώτη κατηγορία για την Ραπίντ Βουκουρεστίου. Σαντζίμπ Ντούτα (Ινδία, 1993): Ο 27χρονος μέσος των Ρέλγουεϊζ έχασε τη ζωή του όταν σε προσπάθειά του να πιάσει τη μπάλα στο ματς κόντρα στην Αντρα Πράντες συγκρούστηκε με αντίπαλο χτύπησε δυνατά στο διάφραγμα. Ντέιβ Λόνγκχαρστ (Αγγλία, 1990): Ο 25χρονος επιθετικός της Γιορκ Σίτι κατέρρευσε σε παιχνίδι πρωταθλήματος απέναντι στην Λίνκολν και έφυγε από τη ζωή. Η αυτοψία έδειξε ότι αντιμετώπιζε μία σπάνια πάθηση της καρδιάς. Σάμουελ Οκουαράτζι (Νιγηρία, 1989): Κατέρρευσε στον αγωνιστικό χώρο δέκα λεπτά πριν το τέλος του προκριματικού της Νιγηρίας για το Παγκόσμιο Κύπελλο με αντίπαλο την Ανγκόλα στο Λάγος. Η αυτοψία αποκάλυψε ότι ο 24χρονος έπασχε από υπερτροφική καρδιά και υψηλή πίεση. Ολιβιέρ Πετί (Γαλλία, 1987): Ο 20χρονος αδερφός του Γάλλου διεθνή Εμανουέλ Πετί έχασε τη ζωή του κατά τη διάρκεια αγώνα για την ερασιτεχνική Αρκς από ανεύρυσμα. Ερικ Γιονγκμπλεντ (Ολλανδία, 1984): Ο τερματοφύλακας της DWS χτυπήθηκε από κεραυνό κατά τη διάρκεια αγώνα και απεβίωσε μπροστά στα μάτια του πατέρα του που βρισκόταν στις εξέδρες του γηπέδου, του πρώην διεθνή τερματοφύλακα Γιαν Γιόνγκμπλεντ. Φερνάντο Πασκοάλ ντας Νέβες (Πορτογαλία, 1973): Γνωστός και ως Παβάο, ο Πορτογάλος άσος της Πόρτο κατέρρευσε στο γήπεδο των «δράκων» σε αγώνα κόντρα στην Σετούμπαλ, στο 13ο λεπτό, για την 13η αγωνιστική. Κονσταντίν Ταμπαρτσέα (Ρουμανία, 1963): Ο 26χρονος άσος της Πετρολούλ Πλοϊέστι αντιμετώπιζε πρόβλημα στην καρδιά και κατέρρευσε σε αγώνα της πρώτης κατηγορία. Τζον Τόμπσον (Σκωτία, 1931): Ο 23χρονος τερματοφύλακας της Σέλτικ και της εθνικής Σκωτίας έπεσε στα πόδια του επιθετικού της Ρέιντζερς Σαμ Ινγκλις για να πιάσει τη μπάλα σε ντέρμπι πρωταθλήματος και υπέστη κάταγμα στο κρανίο. Εμεινε αναίσθητος στον αγωνιστικό χώρο και πέθανε λίγες μέρες μετά χωρίς να συνέλθει καθόλου. Τσαρλς Οτσεάγκα Εσέκου (Ινδία, 2001): Ο 25χρονος Νιγηριανός αμυντικός, στο ντεμπούτο του με την Μπενγκάλ Μουμπάι κατέρρευσε στο γήπεδο στο 42ο λεπτό του αγώνα κόντρα στην Ινκαμ Ταξ. Οι συμπαίκτες του τού προσέφεραν της πρώτες βοήθειες, τον σήκωσαν, αλλά ξαναέπεσε στο έδαφος και λίγο αργότερα διαπιστώθηκε ο θάνατός του σε νοσοκομείο της Βομβάης. Οι γιατροί ανακοίνωσαν ότι ο θάνατός του επήλθε από καρδιακή προσβολή. Ρενάτο Κούρι (Ιταλία, 1977): Ο Ιταλός κατέρρευσε κατά τη διάρκεια του αγώνα της Περούτζια με τη Γιουβέντους και λίγο αργότερα χάνει τη μάχη για τη ζωή του. Όπως γίνεται γνωστό, έπασχε από κληρονομική καρδιακή ανεπάρκεια. Η Περούτζια μετονόμασε το στάδιό της σε «Ρενάτο Κούρι» στη μνήμη του. Ομάρ Σανούν (Γαλλία, 1980): Ο 24χρονος διεθνής Αλγερινός, ο οποίος αντιμετώπιζε χρόνιο πρόβλημα με την καρδιά του, υπέστη καρδιακή προσβολή κατά τη διάρκεια προπόνησης της Μπορντό και χάνει τη ζωή του. Αμίρ Ανγκουέ (Νιγηρία, 1995): Ο 29χρονος επιθετικός της Τζούλιους Μπέργκερ καταρρέει πριν το τέλος του ημιτελικού του Κυπέλλου Κυπελλούχων Αφρικής με αντίπαλο την Μαξακουένε της Μοζαμβίκης. Οι γιατροί πιστεύουν ότι πρόκειται για καρδιακή προσβολή. Μπόμπι Μπένσον (Αγγλία, 1914): Ο 33χρονος πρώην άσος της Σέφιλντ Γιουνάιτεντ επιστρέφει στην ενεργό δράση μετά από ένα χρόνο για λογαριασμό της Αρσεναλ. Σε καλοκαιρινό αγώνα με αντίπαλο την Ρέντινγκ, κατέρρευσε στο ημίχρονο στα αποδυτήρια εν μέσω ανυπόφορης δυσωδίας. Τζιουλιάνο Τάκολα (Ιταλία, 1969): Ο 25χρονος άσος ταξιδεύει με τη Ρόμα στη Σαρδηνία για να αντιμετωπίσει την Κάλιαρι. Μετά το τέλος του αγώνα καταρρέει και χάνει τη ζωή του. Εντί Μπερακισά (Τυνησία, 1997): Σε φιλικό αγώνα μεταξύ της Εσπεράνς Τυνησίας και της Λιόν, ο 24χρονος Τυνήσιος αμυντικός σωριάστηκε στο έδαφος και οι γιατροί τονίζουν ότι ο θάνατός του επήλθε από πρόβλημα στην καρδιά. Μοχάμεντ Αλι Ακιντ (Τυνησία, 1979): Μία καρδιακή κρίση κατά τη διάρκεια προπόνησης κόστισε τη ζωή στον 30χρονο Τυνήσιο, ο οποίος είχε λάβει μέρος στο Παγκόσμιο Κύπελλο της Αργεντινής ένα χρόνο νωρίτερα. Σερζίνιο (Βραζιλία, 2004): Ο 30χρονος Βραζιλιάνος κατέρρευσε κατά τη διάρκεια του αγώνα της Σάο Καετάνο με την Σάο Πάουλο. Η αυτοψία έδειξε ότι η καρδιά του ζύγιζε 600 γραμμάρια, το διπλάσιο από μία φυσιολογική καρδιά. Ο πρόεδρος της Σάο Καετάνο και ο γιατρός τιμωρήθηκαν από της αθλητικές αρχές της χώρας. Θανάσιμη μαγεία Τον Οκτώβριο του 1998 στο Κονγκό, κατά τη διάρκεια της αναμέτρησης της Μπένα Τσάντι με την Μπασανγκάνα ένας δυνατός κεραυνός σκότωσε και τους έντεκα βασικούς ποδοσφαιριστές της πρώτης, τη στιγμή που οι φιλοξενούμενοι δεν έπαθαν το παραμικρό! Οι πρώτες αντιδράσεις έκαναν λόγο για μαύρη μαγεία, ωστόσο η εξήγηση που ήρθε αργότερα είχε να κάνει με τις διαφορετικές τάπες των παπουτσιών που χρησιμοποιούσαν οι δύο ομάδες. Ξύλο μέχρι θανάτου Τον Ιανουάριο του 2005, ο διεθνής με την εθνική Μπενίν κάτω των 20 ετών Γεσούφο Σαμίου δέχθηκε επίθεση από εξαγριωμένους φιλάθλους μετά την ήττα με 3-0 της χώρας από τη Νιγηρία στην πρεμιέρα του Αφρικανικού Πρωταθλήματος Νέων. Ο άτυχος τερματοφύλακας υπέκυψε σε τραύματα στο λαιμό και το χέρι. Οι ελληνικές περιπτώσεις Η τραγωδία έπληξε τρεις φορές ποδοσφαιριστές σε γήπεδα της Ελλάδας και της Κύπρου. Στην πρώτη περίπτωση, ανήμερα της Πρωτομαγιάς του 1938, ο Λύσανδρος Δικαιόπουλος του Παναθηναϊκού συγκρούστηκε με τον Τρύφωνα Τζανετή της ΑΕΚ σε παιχνίδι των δύο ομάδων στη Λεωφόρο και έπεσε άτσαλα στο έδαφος. Εχασε τις αισθήσεις του και διακομίσθηκε στο νοσοκομείο, όπου ξεψύχησε μετά από δύο ημέρες. Ο Ζαϊρινός Μουγκαντί Τσιμάνγκα του Ατρομήτου, τον Απρίλιο του 1995, στον αγώνα με αντίπαλο την Ελευσίνα, κατέρρευσε στον αγωνιστικό χώρο και πέθανε αβοήθητος, αφού δεν υπήρχε ασθενοφόρο στο γήπεδο. Ο 28χρονος Ζαϊρινός άφησε πίσω του γυναίκα και ένα παιδί, ενώ όπως έγινε γνωστό ζούσε κάτω από τα όρια της εξαθλίωσης και παρά το πρόβλημα υγείας που είχε στην καρδιά, αναγκαζόταν να αγωνίζεται ώστε να εξασφαλίζει τα προς το ζειν. Ο 32χρονος Μιχαήλ Μιχαήλ του Ονήσιλλου, κατά τη διάρκεια αγώνα της δεύτερης κατηγορίας του πρωταθλήματος της Κύπρου, υπέστη καρδιακή προσβολή μετά το σφύριγμα του διαιτητή και σωριάστηκε στο έδαφος μπροστά στα μάτια των έκθαμβων γονιών του. Ασθενοφόρο δεν υπήρχε στο γήπεδο και η μοιραία καθυστέρηση του στοίχησε τη ζωή, αφού μόλις διακομίστηκε στο νοσοκομείο, διαπιστώθηκε ο θάνατός του. Πηγή: http://www.contra.gr/Soccer/World/165577.html
  4. Η Google και η NASA σύναψαν συμφωνία για την επίλυση προβλημάτων στη μαζική επεξεργασία δεδομένων και τη διοχέτευση εικόνων και δεδομένων από διαστημικές αποστολές στον Παγκόσμιο Ιστό. Η συμφωνία (Space Agrement Act) είναι το επόμενο βήμα της συνεργασίας που ξεκίνησε πέρυσι, όταν η Google ανακοίβωσε ότι θα δημιουργήσει ένα τεράστιο ερευνητικό κέντρο στο Ερευνητικό Κέντρο Ames της NASA, που βρίσκεται κοντά στα αρχηγεία της εταιρείας στο Μάουντεν Βιού της Καλιφόρνια. Η τελευταία συμφώνία έχει στόχο να φέρει «τις πιο χρήσιμες πληροφορίες της NASA στο Διαδίκτυο». Τα δεδομένα αυτά περιλαμβάνουν τρισδιάστατους χάρτες της Σελήνης και του Αρη, εικόνες από μετεωρογικούς δορυφόρους και παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο της τροχιάς του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού. «Αυτή η συμφωνία ανάμεσα στη NASA και τη Googleθα επιτρέψει σύντομα σε κάθε Αμερικανόνα έχει την εμπειρία μιας εικονικής πτήσης πάνω από την επιφάνεια της Σελήνης ή μέσα από τα φαράγγια του Αρη» αναφέρει σε ανακοίνωσή του ο διοικητής της NASA Μάικ Γκρίφιν. Η Google ήδη χρησιμοποιεί εικόνες από αποστολές της NASA στους χάρτες της Σελήνης και του Αρη που έχει δημοσιεύσει στο Διαδίκτυο. Το Κέντρο Ames και η Google θα συνεργαστούν επίσης στην επεξεργασία δεδομένων σε μεγάλη κλίμακα και στην ανάπτυξη νέων μοντέλων για την αλληλεπίδραση ανθρώπων και υπολογιστών. news.in.gr, με πληροφορίες από Associated Press
  5. SAN FRANCISCO - Previously hidden writings of the ancient Greek mathematician Archimedes are being uncovered with powerful X-ray beams nearly 800 years after a Christian monk scrubbed off the text and wrote over it with prayers. Over the past week, researchers at Stanford University's Linear Accelerator Center in Menlo Park have been using X-rays to decipher a fragile 10th century manuscript that contains the only copies of some of Archimedes' most important works. The X-rays, generated by a particle accelerator, cause tiny amounts of iron left by the original ink to glow without harming the delicate goatskin parchment. "We are gaining new insights into one of the founding fathers of western science," said William Noel, curator of manuscripts at Baltimore's Walters Art Museum, which organized the effort. "It is the most difficult imaging challenge on any medieval document because the book is in such terrible condition." Following a successful trial run last year, Stanford researchers invited X-ray scientists, rare document collectors and classics scholars to take part in the 11-day project. It takes about 12 hours to scan one page using an X-ray beam about the size of a human hair, and researchers expect to decipher up to 15 pages that resisted modern imaging techniques. After each new page is decoded, it is posted online for the public to see. On Friday, members of the public watched the decoding process via a live Web cast arranged by the San Francisco Exploratorium. "We are focusing on the most difficult pages where the scholars haven't been able to read the texts," said Uwe Bergmann, the Stanford physicist heading the project. Born in the 3rd century B.C., Archimedes is considered one of ancient Greece's greatest mathematicians, perhaps best known for discovering the principle of buoyancy while taking a bath. The 174-page manuscript, known as the Archimedes Palimpsest, contains the only copies of treatises on flotation, gravity and mathematics. Scholars believe a scribe copied them onto the goatskin parchment from the original Greek scrolls. Three centuries later, a monk scrubbed off the Archimedes text and used the parchment to write prayers at a time when the Greek mathematician's work was less appreciated. In the early 20th century, forgers tried to boost the manuscript's value by painting religious imagery on some of the pages. In 1998, an anonymous private collector paid $2 million for the manuscript at an auction, then loaned it to the Walter Arts Museum for safekeeping and study. Over the past eight years, researchers have used ultraviolet and infrared filters, as well as digital cameras and processing techniques, to reveal most of the buried text, but some pages were still unreadable. "We will never recover all of it," Noel said. "We are just getting as much as we can, and we are going to the ends of the earth to get it."
  6. Καλημέρα! Παρακαλώ προτείνετε βιβλιογραφία Γυναικολογίας και Μαιευτικής για επίπεδο ειδικευόμενου. Ευχαριστώ πολύ!
  7. Α. ΠΟΤΕ ΚΑΝΟΥΜΕ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ. Τό πότε κάνουμε εξωσωματική γονιμοποίηση είναι πολύ σημαντικό. α) Ενδείξεις απο τον γυναικείο παράγοντα. -Σάλπιγγες (προβλήματα διαβατότητας και λειτουργικότητας) -ωοθήκες (βαριά προβλήματα ανωορρηξίας) -Ενδομητρίωση. β) Ενδείξεις απο τον ανδρικό παράγοντα. -Βαριά προβλήματα σπέρματος -Αζωοσπερμία (με βιοψιακό υλικό από τον όρχι) -Διαταραχές στύσης γ) Ενδείξεις και από τους δύο. -Ηλικία. -Αποτυχία απλών μεθόδων τεχνητής αναπαραγωγής για αντιμετώπιση προβλημάτων ενός εκ των δύο. -Αγνώστου αιτιολογίας υπογονιμότητα που δεν ευοδώθηκε με απλές μεθόδους. -Κληρονομικές παθήσεις για τις οποίες πρέπει να γίνει προεμφυτευτική διάγνωση (preimplantation diagnosis). -Δωρεές γαμετών (ωαρίων, σπερματοζωαρίων) Β. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Το κάθε ζευγάρι πρέπει να υποβληθεί σε ένα "βασικό εργαστηριακό έλεγχο". Οσον αφορά ειδικά προβλήματα υγείας που είναι γνωστά από το ιστορικό θα γίνουν οι απαραίτητοι έλεγχοι και ρυθμίσεις και μετά το ζευγάρι θα μπει στο πρόγραμμα για εξωσωματική γονιμοποίηση. Σε μερικές περιπτώσεις θα συστήσουμε και περαιτέρω "εξειδικευμένες εξετάσεις". Β.1 Βασικός εργαστηριακός έλεγχος Εξετάσεις στον ΑΝΔΡΑ: α) Σπερμοδιάγραμμα και Percoll Test β) Εξετάσεις αίματος Εξετάσεις στην ΓΥΝΑΙΚΑ: α) Υστεροσαλπιγγογραφία και Υπερηχογράφημα μήτρας και ωοθηκών β) Εξετάσεις αίματος και Ορμονικός έλεγχος: FSH, LH, TSH, PRL, Δ4, DHEA-S γ) Μαστογραφίες σε κάθε γυναίκα πάνω από 35 χρόνων. Β.2 Εξειδικευμένες εξετάσεις Για τον ΑΝΔΡΑ: Ορμονικός έλεγχος : FSH, LH, TSH, PRL, TESTOSTERONE Υπερηχογράφημα προστάτου, σπερματοδόχων κύστεων, όρχεων και έγχρωμο Doppler σπερματικών αγγείων. Αιματολογικές εξετάσεις για ειδικά αντισώματα και ανοσολογικός έλεγχος. Για την ΓΥΝΑΙΚΑ: Λαπαροσκόπηση και Υστεροσκόπηση. Κολπικό υπερηχογράφημα και έγχρωμο Doppler για έλεγχο υποδεκτικότητας του ενδομητρίου. Αιματολογικές εξετάσεις για ειδικά αντισώματα και ανοσολογικός έλεγχος. Ειδική ιστολογική εξέταση του ενδομητρίου με ηλεκτρονικό μικροσκόπιο για πινοπόδια και ανταπόκριση στην προγεστερόνη ώστε να προσδιορισθεί με μεγαλύτερη ακρίβεια η καλύτερη μέρα για την εμβρυομεταφορά. Β.2.1.Υστεροσκόπηση Υστεροσκόπηση Η υστεροσκόπηση αποτελεί μια εξειδικευμένη εξέταση κατά την οποία γίνεται διερεύνηση της μορφολογίας της ενδομητρικής κοιλότητας και της δομής και ανάπτυξης του ενδομητρίου, επίσης μας δίνει την ευχέρεια να ελέγξουμε ενδοτράχηλο και ισθμό της μήτρας. Η ομάδα μας ανήκει στους πρωτοπόρους που εφήρμοσαν την υστεροσκόπηση ιατρείου χωρίς νάρκωση. Επίσης εφαρμόζουμε και την επεμβατική υστεροσκόπηση για διόρθωση των βλαβών της μήτρας που επηρεάζουν τις λειτουργίες της και εμποδίζουν την γονιμότητα και τέτοια είναι τα διαφράγματα της μήτρας, τα ινομυώματα και οι πολύποδες του ενδομητρίου και του ενδοτραχήλου. Η τεχνολογική εξέλιξη της εποχής μας έχει δώσει εξελιγμένα ενδοσκόπια και μικροχειρουργικά εργαλεία με τα οποία γίνεται εφικτό να κάνουμε πολύ λεπτά χειρουργεία σε μικρό χρονικό διάστημα και η ασθενής την άλλη μέρα να πάει στην δουλειά της. Β.2.2 Κολπικό υπερηχογράφημα με έγχρωμο Doppler Doppler Είναι μια εξειδικευμένη υπερηχογραφική εξέταση της μήτρας του ενδομητρίου και των ωοθηκών γίνεται με ειδικά μηχανήματα υπερήχων TRIPLEX (όπως της καρδιάς και των αγγείων) και απαιτείται ιδιαίτερη εμπειρία και εκπαίδευση. Η ομάδα μας ανήκει και σε αυτό τον τομέα στους πρωτοπόρους της εφαρμογής αυτών των ελέγχων. Έχει αποδειχθεί ότι με τον έλεγχο κυρίως της υποδεκτικότητος του ενδομητρίου και με την εφαρμογή είτε διορθωτικών θεραπευτικών κινήσεων σε προβληματικές καταστάσεις είτε με την αποφυγή άκαιρων εμβρυομεταφορών αυξήθηκαν στατιστικά σημαντικά οι επιτυχίες στα προγράμματα εξωσωματικής γονιμοποίησης τα τελευταία 8 χρόνια. Γ. ΦΑΡΜΑΚΑ ΣΤΗΝ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ Αναφέρουμε τα πιο συνηθισμένα σκευάσματα που χρησιμοποιούνται στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή για να γίνεται κάποια εξοικείωση και να υπάρχει η δυνατότητα τα τυχόν ερωτήματά σας να βρουν κάποιες απαντήσεις. Ιδίως τα συνήθη ερωτήματα για παρενέργειες των φαρμάκων. Γ.1 Ανάλογα της GnRH Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τα φάρμακα με τις εμπορικές ονομασίες Superfact, Daronda, Arvecap, Elitiran και Zolandex. Αυτά κυκλοφορούν είτε σε μορφή ρινικού σπρέυ, είτε σε μορφή υποδόριων ενέσεων για καθημερινή χορήγηση είτε σε μορφή μιας ενέσεως βραδείας δράσεως διαρκείας 4 εβδομάδων. Τα δραστικά τους συστατικά είναι παρόμοια. Ανάλογα με το φαρμακευτικό σας πρωτόκολλο θα γίνει και η επιλογή του είδους του ανάλογου της GnRH, του τρόπου χορηγήσεως και της δόσης. Θα σας δοθεί ειδικό έντυπο οδηγιών χρήσεως για το συγκεκριμένο φάρμακο που θα επιλεγεί για σας. Γ.2 Γοναδοτροπίνες Τα εμπορικά ονόματα των φαρμάκων είναι: Metrodin, Puregon, Gonal-F. Επειδή οι ορμόνες αυτές είναι πρωτείνες μπορούν να χορηγηθούν μόνο ενέσιμα είτε υποδόρια είτε ενδομυικά διότι στο πεπτικό αδρανοποιούνται οι πρωτείνες. Στο πρόγραμμα που θα σας δώσουμε θα έχετε αναλυτικά ειδικές οδηγίες για την δόση γοναδοτροπινών που θα πρέπει να κάνετε. Και οι διαφοροποιήσεις των δόσεων θα σας γνωστοποιούνται εγκαίρως κατά την παρακολούθηση της διεγέρσεως. Το Pregnyl και το Profasi είναι γοναδοτροπίνες με δράση LH και περιέχουν την ορμόνη χοριακή γοναδοτροπίνη. Το φάρμακο αυτό χορηγείται στην σύζυγο, σε μία (εφάπαξ) ενδομυική ένεση των 10000 μονάδων, οδηγεί στην ωρίμανση το ωάριο και σε 36 περίπου ώρες προκαλεί ωορρηξία. Θα σας δοθούν ειδικές οδηγίες για την ώρα λήψεως της Pregnyl ή της Profasi ώστε 32 με 35 ώρες μετά να προγραμματισθεί η ωοληψία σας. Γ.3 Αντιβιοτικά Ένα αντιβιοτικό, μπορεί να χορηγηθεί προληπτικά στον σύζυγο όταν αρχίσει η διέγερση των ωοθηκών, και στην σύζυγο μετά την ωοληψία, σύμφωνα με τις οδηγίες που θα πάρετε μετά την ωοληψία. Γ.4 Προγεστερόνη Χρησιμοποιούνται για να ενισχυθεί η δυνατότητα εμφύτευσης των εμβρύων. Τα τελευταία χρόνια έχουμε σημαντικές εξελίξεις σε αυτόν τον τομέα με κύριο εκπρόσωπο το Utrogestan ένα σκεύασμα που στην ίδια μορφή μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν χάπι από το στόμα και σαν κολπικό υπόθετο και το κολπικό ζελέ Crinone Γ.5 Ανοσορυθμιστικές θεραπείες της αναπαραγωγής Είδη ανοσορυθμιστικών θεραπειών: Γ.5.1. Εμβόλια λεμφοκυττάρων ή μονοκυττάρων. Γίνεται από το αίμα του συζύγου και το κάνουμε υποδορίως στο χέρι. Υπάρχουν διάφορες απόψεις για τις δόσεις τον χρόνο εφαρμογής και το πότε θεωρείται ότι αρχίζει να προστατεύει. Γ.5.2. Γάμμα σφαιρίνη. Παρασκευάζεται με εξειδικευμένη διαδικασία απο αίμα και γίνεται ενδοφλεβίως. Γ.5.3. Ηπαρίνη και Ασπιρίνη. Γ.5.4. Κορτικοειδές που δεν διέρχεται τον πλακούντα Γ.5.5. Κυκλοσπορίνη. Γ.6 Φάρμακα που ήδη παίρνετε για άλλες θεραπευτικές ενδείξεις και για τα οποία πρέπει να μας έχετε ενημερώσει. Δ. ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΝΑ ΑΝΑΠΤΥΧΘΟΥΝ ΠΟΛΛΑ ΩΑΡΙΑ Εχει γίνει διεθνώς αποδεκτό ότι τα ποσοστά επιτυχίας είναι υψηλότερα όταν τοποθετούμε στην μήτρα πάνω από ένα έμβρυα. Για τον λόγο αυτό στην εξωσωματική γονιμοποίηση προσπαθούμε να αναπτυχθούν στην ωοθήκη περισσότερα του ενός ωοθυλάκια, με σκοπό να αναρροφήσουμε στην ωοληψία αρκετά ωάρια για να αυξήσουμε τις πιθανότητες για πολλά έμβρυα. Η επιλογή φαρμακευτικού πρωτοκόλλου είναι συνάρτηση του ιστορικού του ζευγαριού, της ηλικίας της γυναίκας, της ποιότητας του σπέρματος, της εικόνας που παρουσιάζει ο βιοχημικός και ορμονικός έλεγχος της γυναίκας και φυσικά στην διάρκεια της εφαρμογής του πρωτοκόλλου γίνονται διορθωτικές μεταβολές ανάλογα με την ανταπόκριση της γυναίκας. Να τονίσουμε εδώ ότι θα σας δώσουμε ειδικό ξεχωριστό έντυπο με το ΔΙΚΟ ΣΑΣ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ και τις αναλυτικές επεξηγήσεις του, το οποίο θα πρέπει να ακολουθείτε με προσοχή ιδιαίτερα στις πιθανές μεταβολές που θα κάνουμε κατά την εξέλιξη της αγωγής. Εδώ πρέπει να τονίσουμε ιδιαιτέρως ότι σε πολλές περιπτώσεις κάνουμε εξωσωματική γονιμοποίηση σε φυσικό κύκλο με λήψη του ενός ωαρίου που παράγει μόνη της η γυναίκα. Σε όλα τα πρωτόκολλα κάνουμε παρακολούθηση με : α) Υπερηχογράφημα για μέτρηση των ωοθυλακίων και του ενδομητρίου καθώς και για μελέτη με έγχρωμο Doppler της αγγειακής υποστήριξης της μήτρας και του ενδομητρίου και β) Μέτρηση ορμονικών μεταβολών στο αίμα της γυναίκας με ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην οιστραδιόλη όταν κρίνεται αναγκαίο. Τα αποτελέσματα των υπερήχων και της οιστραδιόλης μας καθοδηγούν να συνεχίσουμε την αρχική δόση γοναδοτροφινών ή να μεταβάλουμε την δοσολογία αυξάνοντας ή μειώνοντας την δόση. Οταν τα μεγαλύτερα ωοθυλάκια φθάσουν σε μέγεθος 14-16 χιλιοστά θα πρέπει να έχετε μια σεξουαλική επαφή ώστε να ανανεωθεί το σπέρμα. Οι υπερηχογραφικές μετρήσεις και οι τιμές της οιστραδιόλης φτάνοντας σε κάποια επίπεδα που θεωρούνται επίπεδα ωριμάνσεως μας οδηγούν στην χορήγηση μιας ενέσεως χοριακής γοναδοτροπίνης, που έχει όμοια δράση με την LH (10000 μονάδες Pregnyl ή Profasi). Η χορήγηση της LH οδηγεί σε ωρίμανση το ωάριο επίσης μπορεί να οδηγήσει σε ωοθυλακιορρηξία γι αυτό γίνεται σε συγκεκριμένη ώρα, διότι η συλλογή των ωαρίων πρέπει να γίνει λίγο πριν την πιθανή ωοθυλακιορρηξία (πριν τις 36 ώρες). Εδώ θα αναφέρουμε μια ιδιαίτερη μέθοδο εξωσωματικής γονιμοποίησης χωρίς φάρμακα διέγερσης για πολλαπλή ανάπτυξη ωαρίων κατά την οποία σε φυσικό κύκλο παρακολουθούμε την εξέλιξη στο ωάριο που παράγει μια από τις δύο ωοθήκες και όταν θεωρηθεί ώριμο προχωρούμε σε ωοληψία (Natural cycle IVF). Ε. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ Ε.1 Ωοληψία Ωοληψία είναι η διαδικασία συλλογής των ωαρίων που για λόγους αποστείρωσης και ασηψίας γίνεται σε χειρουργικό χώρο. Μπορεί να γίνει με τοπική αναισθησία είτε με ελαφρά αναισθησία που χορηγείται πάντοτε από ειδικό αναισθησιολόγο. Τα ωοθυλάκια παρακεντώνται υπό υπερηχογραφική καθοδήγηση με την βοήθεια μίας βελόνης που διαπερνά το τοίχωμα του κόλπου. Το υγρό από το κάθε ωοθυλάκιο αναρροφάται και ελέγχεται η λήψη του ωαρίου άμεσα στο βιολογικό εργαστήριο. Τα ωάρια απομονώνονται από το ωοθυλακικό υγρό και τοποθετούνται σε ειδικό επωαστικό κλίβανο ο οποίος είναι προγραμματισμένος σε ειδικές συνθήκες καλλιέργειας κυττάρων. Ε.2 Συλλογή σπέρματος και επεξεργασία σπέρματος Ο τρόπος λήψης σπέρματος είναι ιδιαίτερα σημαντικός ώστε το σπέρμα να μπορέσει να αξιολογηθεί και επεξεργαστεί σωστά από το ανδρολογικό εργαστήριο. Για να διατηρήσει το σπέρμα τα χαρακτηριστικά του και τις πλήρεις γονιμοποιητικές του δυνατότητες χωρίς επιμολύνσεις ή απώλειες πρέπει να προσπαθήσετε όσο το δυνατό να ακολουθήσετε τις ειδικές οδηγίες που θα σας δοθούν. Η μέθοδος επεξεργασίας έχει επιλεγεί από τον έλεγχο που γίνεται πριν την ένταξη στο πρόγραμμα μεταξύ του Suim up και των διαφόρων ειδών επεξεργασία με Percoll. Ετσι το σπέρμα υφίσταται ειδική επεξεργασία κατά την οποίαν επιλέγουμε και συγκεντρώνουμε σε μικρό όγκο σπερματοζωάρια με καλή κινητικότητα και τυπική μορφολογία. Ε.3. Γονιμοποίηση και καλλιέργεια στο βιολογικό εργαστήριο Ε.3.1 Κλασσική εξωσωματική γονιμοποίηση. Στην κλασσική εξωσωματική γονιμοποίηση απαιτείται ένας συγκεκριμένος αριθμός σπερματοζωαρίων ανά ωάριο που προστίθεται στην καλλιέργεια των ωαρίων την ημέρα της ωοληψίας. Την επόμενη μέρα το πρωί δηλαδή 15 με 20 ώρες μετά ένα σπερματοζωάριο έχει διεισδύσει σε ένα ωάριο και έτσι έχει γίνει γονιμοποίηση οπότε βλέπουμε δυο προπυρήνες και δύο πολικά σωμάτια. Στο επόμενο στάδιο οι δύο προπυρήνες συνενώνονται σε έναν πυρήνα και έχουμε ουσιαστικά το πρώτο κύτταρο του νέου οργανισμού. Με την διαπίστωση της παρουσίας γονιμοποιήσεων ενημερώνεται το ζευγάρι και προγραμματίζεται η εμβρυομεταφορά 2 έως 5 μέρες μετά την ωοληψία ώστε το έμβρυο να έχει ανάπτυξη από το επίπεδο των τεσσάρων κυττάρων έως το επίπεδο της βλαστοκύστης. Μετά τον εργαστηριακό έλεγχο των γονιμοποιήσεων και την καταγραφή τους τα αρχέγονα έμβρυα τοποθετούνται πάλι σε κυτταροκαλλιέργειες ώστε να υποστηριχθούν για να αρχίσουν να διαιρούνται. Ε.3.2. Μικρογονιμοποίηση - ICSI Tο πλήρες όνομα της μικροχειρουργικής γονιμοποίησης είναι "ένεση σπερματοζωαρίου ενδοωαριακά" και στην Ελλάδα έχει επικρατήσει με το όνομα μικρογονιμοποίηση αλλά και τα αρχικά του Αγγλικού ονόματος ICSI (intracytoplasmic sperm injection). Η τεχνική εφαρμογή της μικρογονιμοποίησης, έχει τα πιο κάτω στάδια: 1. Τα ωάρια μετά την ωοληψία υποβάλλονται σε επεξεργασία με ειδικό ένζυμο ώστε να καθαριστούν από την κοκκώδη στιβάδα. Ετσι μπορούμε να ελέγξουμε με σιγουριά την ωριμότητα των ωαρίων και να τα χειρισθούμε ευκολότερα. Επιλέγουμε μόνο τα ωάρια που έχουν ολοκληρώσει την δεύτερη μετάφαση 2. Τοποθετούμε σε μια μικροσταγόνα τα σπερματοζωάρια που έχουμε ήδη επεξεργασθεί. 3. Συλλαμβάνουμε με την ειδική πιπέττα συγκρατήσεως μέσω του μικροχειριστηρίου ένα προς ένα τα ωάρια μέσα σε μια σταγόνα ειδικού καλλιεργητικού υλικού. 4. Με ένα δεύτερο σύστημα μικροχειριστηρίου ακινητοποιούμε τελείως το σπερματοζωάριο με πίεση στην ρίζα της ουράς αναρροφούμε στην ειδική βελόνα ενέσεως το σπερματοζωάριο και ακολούθως βάζουμε το σπερματοζωάριο μέσα στο ωάριο. 5. Τοποθετούμε τα γονιμοποιημένα ωάρια και πάλι στον επωαστικό κλίβανο, σε συνθήκες κυτταροκαλλιέργειας. Σε πρόσφατες μελέτες νεογνών που προέρχονται από μικρογονιμοποίηση - ICSI απεδείχθη ότι το ποσοστό προβλημάτων είναι όμοιο με εκείνο των κυήσεων στον γενικό πληθυσμό. Η διαδικασία λοιπόν αυτή θεωρείται ασφαλής και ακίνδυνη. Οι ενδείξεις που είναι ευρύτερα αποδεκτές για να συστήσουμε να εφαρμοσθεί η μικρογονιμοποίηση είναι οι πιο κάτω : 1. Το σπέρμα μετά την ειδική επεξεργασία για εξωσωματική γονιμοποίηση να μην ξεπερνάει το 1.000.000 κινητά σπερματοζωάρια. 2. Βαρύ πρόβλημα συγκολλήσεων των σπερματοζωαρίων. 3. Χρόνιο πρόβλημα φλεγμονής στο σπέρμα που δεν ανταποκρίνεται σε διάφορες ειδικές αντιβιοτικές αγωγές. 4. Ιστορικό αποτυχίας γονιμοποιήσεως των ωαρίων ή χαμηλού ποσοστού γονιμοποιήσεως ωαρίων σε προηγούμενη προσπάθεια. 5. Γλομποζωοσπερμία, είναι μια σπάνια ομάδα με παθολογική μορφολογία σπερματοζωαρίων στα οποία λείπει το ακρόσωμα που είναι απαραίτητο για να μπορέσει το σπερματοζωάριο να διαβρώσει το περίβλημα του ωαρίου και να μπει μέσα. Ε.4. GIFT Ενδοσαλπιγγική έγχυση γαμετών (ωαρίων -σπερματοζωαρίων) ZIFT Eνδοσαλπιγγική έγχυση ζυγωτών (αρχόμενα έμβρυα) Σε μια ειδική ομάδα προβλημάτων γονιμότητος μετά την ωοληψία μπορούμε να προχωρήσουμε σε λαπαροσκοπική ενδοσαλπιγγική τοποθέτηση: 1) είτε των ωαρίων και των σπερματοζωαρίων πράγμα που γίνεται με την ίδια νάρκωση αμέσως μετά την ωοληψία (GIFT) και 2) είτε των αρχομένων εμβρύων που γίνεται μια μέρα μετά την ωοληψία (ZIFT). Προϋπόθεση για να εφαρμοσθεί αυτή η μέθοδος είναι η ύπαρξη υγιών σαλπίγγων. Ε.5. ΑΖΩΟΣΠΕΡΜΙΑ ( MESA _ TESA ) Εξωσωματική γονιμοποίηση με μικρογονιμοποίηση αλλά τα σπερματοζωάρια λαμβάνονται από τον όρχι ή την επιδιδυμίδα. Η μέθοδος αυτή εφαρμόζεται όταν ο άνδρας δεν έχει καθόλου σπερματοζωάρια, είναι δηλαδή αζωοσπερμικός. Τότε είτε με γενική νάρκωση και βιοψία είτε με τοπική νάρκωση μέσω παρακέντησης με βελόνη παίρνουμε το υλικό από τον όρχι ή την επιδιδυμίδα και από εκεί βρίσκουμε σπερματοζωάρια με τα οποία κάνουμε μικρογονιμοποίηση. Η μέθοδος αυτή έδωσε την δυνατότητα σε ζευγάρια που άλλοτε δεν θα μπορούσαν να αποκτήσουν παιδί παρά μόνο με σπέρμα δότη να αποκτήσουν και αυτά ένα υγιές παιδί. Η μονάδα μας ανήκει στους πρωτοπόρους που εφήρμοσαν επιτυχώς αυτή τη μέθοδο καθώς επίσης από μας γεννήθηκε στην Ελλάδα το πρώτο παιδί μετά απόψυξη υλικού που είχε κρυοσυντηρηθεί κατά την ερευνητική βιοψία όρχεων αζωσπερμικού άνδρα (10-8-98). Ε.6. Εμβρυομεταφορά Η αποκορύφωση της προσπάθειας της εξωσωματικής γονιμοποίησης είναι η εμβρυομεταφορά, που αποτελεί την τελική διαδικασία σ αυτή την "σκυταλοδρομία". Από την μεριά της γυναίκας η εμβρυομεταφορά μοιάζει με την διαδικασία του "τεστ καθετήρα" στην οποία υποβάλλεται με την έναρξη του πρωτοκόλλου διεγέρσεως, μόνη διαφορά ότι η ομάδα μας από τον Ιούνιο του 1995 εφαρμόζει την εμβρυομεταφορά υπό υπερηχογραφικό έλεγχο, έτσι διευκολύνεται η τοποθέτηση και οι χειρισμοί του καθετήρα εμβρυομεταφοράς καθώς και η επιβεβαίωση για την σωστή τοποθέτηση. Φαίνεται ότι και αυτή η τεχνική έχει αυξήσει τα ποσοστά επιτυχίας. Η εμβρυομεταφορά γίνεται 2 με 6 μέρες μετά την ωοληψία δηλαδή από το στάδιο των τεσσάρων κυττάρων έως το στάδιο της βλαστοκύστης. Τα έμβρυα που θα τοποθετηθούν επιλέγονται με μορφολογικά κριτήρια (Αριθμός βλαστομεριδίων, μορφή, καθαρότητα, παρουσία διασπάσεων του περιβλήματος). Η ποιότητα των εμβρύων κατά κανόνα θα επηρεάσει τον αριθμό εμβρύων που θα προτείνουμε να τοποθετηθούν σε συνδυασμό με το ιστορικό του ζευγαριού (προηγούμενες προσπάθειες , ηλικία γυναίκας κλπ.). Η εμβρυομεταφορά γίνεται σε χώρους απλής αποστείρωσης ακόμα και στο απλό γυναικολογικό εξεταστήριο. Δεν χρειάζεται νάρκωση ούτε αναλγησία, σε μερικές μόνο περιπτώσεις χορηγούμε για λόγους χαλάρωσης απλά ηρεμιστικά χάπια ή ενέσεις. Μισή ώρα στο κρεβάτι μετά την εμβρυομεταφορά είναι υπεραρκετή για να χαλαρώσει σωματικά και πνευματικά η γυναίκα και να αιματωθεί καλύτερα ή μήτρα για να βελτιώσει την υποδεκτικότητά της στα έμβρυα, όπως έχει αποδειχθεί και εφαρμόζεται στις σύγχρονες μονάδες IVF. Μετά από αυτή την μικρή ανάπαυση θα επιστρέψετε στο σπίτι σας. Θεωρείται ωφέλιμος ο περιορισμός των δραστηριοτήτων και η χαλάρωση για μερικές ημέρες, κάντε μόνο τα αναγκαία πράγματα και αποφεύγετε τις υπερβολές. Αποφεύγετε την σεξουαλική επαφή, μην σηκώνετε βάρη, αποφεύγετε την πολύωρη ορθοστασία και τις βαριές οικιακές εργασίες. ΣΤ. ΒΛΑΣΤΟΚΥΣΤΗ Κατά τη διαδικασία της εξωσωματικής γονιμοποίησης, τα έμβρυα ξεκινούν μία σειρά κυτταρικών διαιρέσεων. Ετσι τη δεύτερη ημέρα βρίσκονται στο στάδιο των 2 με 4 κυττάρων, τη τρίτη ημέρα μεταξύ 6 και 8κυττάρων κ.τ.λ. Tα έμβρυα μεταφέρονται στη μήτρα της υποψήφιας μητέρας, τη δεύτερη ή τρίτη ημέρα. Παράλληλα, συνεχίζουν τις κυτταρικές διαιρέσεις με γρήγορους ρυθμούς αλλά δεν εμφυτεύονται στο ενδομήτριο παρά μόνο όταν φτάσουν στο στάδιο της βλαστοκύστης. Το στάδιο αυτό είναι το τελευταίο εξελικτικό στάδιο του προεμφυτευμένου εμβρύου, πριν την εμφύτευση του στο ενδομήτριο και τη δημιουργία της κύησης. Χαρακτηρίζεται από ένα μεγάλο αριθμό κυττάρων, αύξηση του μεγέθους του εμβρύου και τη δημιουργία μίας κοιλότητας που ονομάζεται βλαστόκοιλο. Άρα λοιπόν η τεχνική των βλαστοκύστεων διαφέρει ως προς τη κλασσική εξωσωματική μόνο κατά την ημέρα που γίνεται η εμβρυομεταφορά, που είναι η 5η ή 6η ημέρα. Μέχρι αυτό το διάστημα τα έμβρυα καλλιεργούνται και αναπτύσσονται στο εργαστήριο. Η τεχνική της ενδομήτριας εμβρυομεταφοράς στο στάδιο των βλαστοκύστεων αποσκοπεί σε τρεις σκοπούς: 1. Την παρακολούθηση των εμβρύων στο εργαστήριο και την επιλογή των πλέον υγιών, μορφολογικά ακέραιων και περισσότερο αναπτυγμένων εξελικτικά εμβρύων για την εμβρυομεταφορά. Και λέμε υγιή και ικανά έμβρυα γιατί αφού το στάδιο της βλαστοκύστης είναι το ανώτερο εξελικτικά στάδιο του προεμφυτευμένου εμβρύου, αυτό σημαίνει ότι, μόνο τα υγιή γενετικά και δυνητικά ικανά προς εμφύτευση έμβρυα θα φτάσουν σε αυτό το στάδιο. 2. Εκτός από την δυνατότητα της επιλογής των υγιών εμβρύων για εμβρυο-μεταφορά, η παρακολούθηση των εμβρύων στο εργαστήριο μας δίνει πληροφορίες για την ίδια τη δυνητική τους ικανότητα και εάν δύνανται να φτάσουν σε αυτό το στάδιο. 3. Η εμβρυομεταφορά στο επίπεδο της βλαστοκύστης προσφέρει καλύτερο συγχρονισμό εμβρύων-ενδομητρίου. Και αυτό γιατί, αφού η εμφύτευση συμβαίνει περί την 6η-7η ημέρα του κύκλου, η εμβρυομεταφορά στο στάδιο της βλαστοκύστης μιμείται περισσότερο τη φυσική αναπαραγωγική διαδικασία. Η τεχνική όπως ακούγεται φαίνεται να έχει πολλά πλεονεκτήματα έναντι της συνηθισμένης διαδικασίας της εξωσωματικής γονιμοποίησης (2η ή 3η ημέρα εμβρυομεταφορά) υπάρχουν όμως μερικά σημεία που χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής: - Απαραίτητη προυπόθεση γιά τη προσπάθεια των βλαστοκύστεων είναι η μικρή ηλικία της ασθενούς (<38 ετών), ο σχετικά υψηλός αριθμός ωοθυλακίων που αναπτύχθηκαν κατά τη διέγερση (>10), αλλά και η καλή ποιότητα εμβρύων τη 3η ημέρα της ανάπτυξης στο εργαστήριο (>3 πολύ καλά έμβρυα στο στάδιο των 8-κυττάρων). - Ενα μικρό ποσοστό των εμβρύων (30-40%) φτάνουν το στάδιο της βλαστοκύστης. Τα υπόλοιπα έμβρυα σταματούν την εξέλιξή τους και εκφυλίζονται. - Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει κίνδυνος σε ένα 20-30% των περιστατικών να μην φτάσουν σε εμβρυομεταφορά λόγω αδυναμίας των εμβρύων να εξελιχθούν μέχρι αυτό το στάδιο, ειδικά εάν δεν έχουν ακολουθηθεί πολύ προσεκτικά οι παραπάνω προυποθέσεις. Προσεκτική επιλογή των περιστατικών μειώνει το ποσοστό αυτό στο 7%. Από την άλλη όμως και αφού υπάρχουν δύο πολύ καλής ποιότητας βλαστοκύστεις γιά εμβρυομεταφορά: - Υπάρχει αύξηση του ποσοστού κυήσεων (60-70%, ανάλογα με το κέντρο υποβοηθούμενης αναπαραγωγής). - Σημαντική αύξηση του ποσοστού εμφύτευσης ανά έμβρυο που μεταφέρεται (40-50.5%). - Μείωση του ποσοστού πολύδυμων κυήσεων, αφού μέχρι 2 καλής ποιότητας βλαστοκύστεις συνήθως μεταφέρονται. - Μείωση του ποσοστού παλύνδρομων κυήσεων. - Δυνατότητα προεμφυτευτικής διάγνωσης, όπου αυτό είναι επιβεβλημένο. Συμπληρωματικά στα παραπάνω υπάρχουν κάποια σημεία σχετικά με την ανάπτυξη της τεχνικής των βλαστοκύστεων που βρίσκονται υπό αμφισβήτηση μεταξύ των ερευνητών όπως γιά παράδειγμα α) η παρατεταμένη καλλιέργεια των εμβρύων στο εργαστήριο, β) η σύνθεση των καλλιεργητικών υλικών που χρησιμοποιούνται, αλλά και ζητήματα όπως αν πραγματικά αυξάνονται τα ποσοστά με αυτή τη τεχνική ή αν το γενικό ποσοστό (over all) είναι τελικά συγκρίσιμο με αυτό της κλασσικής εξωσωματικής. Γίνεται λοιπόν σαφές ότι το στάδιο της εμβρυομεταφοράς (ημέρα 2η, 3η ή 5η-6η) όπως και όλα τα άλλα στάδια της εξωσωματικής γονιμοποίησης (ορμονική διέγερση, τρόπος γονιμοποίησης κ.ά.) θα πρέπει να εξατομικεύονται και να αποφασίζονται με βάση τον κώδικα της ηθικής δεοντολογίας στην υπηρεσία του υπογόνιμου ζευγαριού. Ζ. ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗ ΕΚΚΟΛΑΨΗ (ASSISTED HATCHING) Τα τελευταία χρόνια χρησιμοποιούμε την Τεχνική "assisted hatching" κατά την οποία πριν την εμβρυομεταφορά με ειδικές τεχνικές μικροχειρουργικές στο περίβλημα του εμβρύου δημιουργούμε μικρές οπές που είναι απαραίτητες για να ανοίξει το περίβλημα του εμβρύου δύο με τρεις μέρες μετά την εμβρυομεταφορά και έτσι βελτιώνουμε την δυνατότητα εμφύτευσης και αυξάνουμε την πιθανότητα εγκυμοσύνης. Η. ΠΡΟΕΜΦΥΤΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ( PREIMPLATATION DIAGNOSIS ) Ενα όνειρο των στελεχών των Μονάδων μας έγινε πραγματικότητα στις νέες ειδικά εξοπλισμένες εγκαταστάσεις μας με την δυνατότητα μιας νέας τεχνικής για τον Ευρωπαϊκό και φυσικά τον Ελληνικό χώρο που πιο συγκεκριμένα αφορά στην εφαρμογή της προεμφυτευτικής διάγνωσης ( Preimplantation Diagnosis ) που εκτός από όνειρο αποτελούσε και μια ανάγκη λόγω του προβλήματος της Μεσογειακής αναιμίας αλλά και όλων των άλλων χρωμοσωμικών και φυλοσύνδετων γενετικά μεταδιδομένων νοσημάτων. Θ. ΚΑΤΑΨΥΞΗ ΚΑΙ ΚΡΥΟΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΜΒΡΥΩΝ. Η προσπάθεια της IVF ολοκληρώνεται με την εμβρυομεταφορά. Σε πολλά ζευγάρια και ιδιαίτερα σε νέα ζευγάρια, επιτυγχάνουμε μεγάλο αριθμό εμβρύων. Σε μερικές περιπτώσεις μετά την εμβρυομεταφορά υπάρχουν αρκετά έμβρυα καλής ποιότητος. Τα έμβρυα αυτά μπορούν να κρυοσυντηρηθούν ώστε να γίνει εμβρυομεταφορά σε άλλο κύκλο αργότερα. Επίσης σε μερικές περιπτώσεις η ποιότητα του ενδομητρίου ή άλλες συγκυρίες δεν επιτρέπουν την εμβρυομεταφορά, σ αυτές τις περιπτώσεις προχωρούμε σε κρυοσυντήρηση των εμβρύων. Η κρυοσυντήρηση γίνεται με ειδικό μηχάνημα και τεχνικές προοδευτικής κατάψυξης μέχρι τους -196 βαθμούς Κελσίου και οι παγιέττες ( σωληνάρια ) στις οποίες τοποθετούνται τα έμβρυα αποθηκεύονται σε ειδικά δοχεία υγρού αζώτου . Στις συνθήκες αυτές η κρυοσυντήρηση μπορεί να παραταθεί μεγάλο διάστημα (μέχρι και μία πενταετία). Στις περιπτώσεις που θα επιλέξουμε να τοποθετήσουμε έμβρυα από κρυοσυντήρηση, στον κύκλο που θα επιλέξουμε να γίνει η τοποθέτηση, εφαρμόζουμε ειδική φαρμακευτική αγωγή και έλεγχο της ποιότητας υποδεκτικότητας του ενδομητρίου για να κάνουμε εμβρυομεταφορά. Κατά την διαδικασία καταψύξεως - αποψύξεως καταστρέφεται το 30% περίπου των κυττάρων διότι δεν έχουν όλα τα έμβρυα την ίδια δυνατότητα να αντιμετωπίσουν αυτήν την "ταλαιπωρία". Αυτό θεωρείται πως δημιουργεί και μια προστατευτική επιλογή των πλέον φυσιολογικών και ανθεκτικών εμβρύων . Από τις μελέτες που έχουμε στην διεθνή βιβλιογραφία αλλά και από την πείρα της ομάδος μας τα παιδιά που γεννιούνται από εμβρυομεταφορά κρυοσυντηρημένων εμβρύων είναι φυσιολογικά και δεν εμφανίζουν αύξηση των χρωμοσωμικών και των δομικών διαταραχών. Ι. ΔΩΡΕΑ ΩΑΡΙΩΝ, ΣΠΕΡΜΑΤΟΣ ή ΕΜΒΡΥΩΝ Σε μερικές γυναίκες υπάρχει αδυναμία παραγωγής ωαρίων που συνήθως οφείλεται σε συγγενή έλλειψη των ωοθηκών, σε χειρουργική αφαίρεση των ωοθηκών, σε πρώιμη ή σε φυσική εμμηνόπαυση. Αυτές οι γυναίκες για να αποκτήσουν παιδί μπορούν να προσφύγουν στην δωρεά ωαρίων τα οποία θα γονιμοποιηθούν με σπέρμα του συζύγου τους και τα έμβρυα θα τοποθετηθούν στην μήτρα τους η οποία θα έχει προετοιμασθεί με ειδικά φάρμακα. Στην περίπτωση που ένας άνδρας δεν έχει σπερματοζωάρια και δεν υπάρχει δυνατότητα να βοηθηθεί με τις διάφορες ειδικές τεχνικές μπορούμε να προτείνουμε την δωρεά σπέρματος κρυοσυντηρημένου από ειδικά οργανωμένες τράπεζες σπέρματος. Επίσης αν δεν έχουμε παραγωγή ούτε ωαρίων ούτε σπερματοζωαρίων μπορούμε να προτείνουμε την χρησιμοποίηση ωαρίων και σπερματοζωαρίων από δότριες και δότες Φυσικά τα δύο μέρη (δότες, δότριες αλλά και λήπτριες) καλύπτονται από το ιατρικό απόρρητο σχετικά με την διαδικασία αλλά και την ανωνυμία και άγνοια της προελεύσεως και της διαθέσεως. Ετσι εξασφαλίζουμε ότι οι δότες δεν έχουν δυνατότητα πρόσβασης στο παιδί που θα γεννηθεί όπως και οι λήπτρια στους δότες. Εδώ πρέπει να τονίσουμε πως εκτός από τα τεχνικά και τα προβλήματα υποδομής η διαδικασία είναι σύμφυτη με ηθικά και δεοντολογικά προβλήματα. Είναι συνεπώς απαραίτητη η αναλυτική επεξήγηση των κανόνων στους δότες σπέρματος και τις δότριες ωαρίων αλλά και στο ζευγάρι των ληπτών ώστε να υπογράψουν την συγκατάθεσή τους σε χωριστά για κάθε περίπτωση ειδικά έντυπα. Σε αυτό τον τομέα η μονάδα μας ακολουθεί τους κανόνες της ηθικής και δεοντολογίας όπως έχουν καθορισθεί από την ESHRE (Ευρωπαϊκή εταιρεία ανθρώπινης αναπαραγωγής και εμβρυολογίας) ΙΑ. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ - ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Η διείσδυση και εμφύτευση στο ενδομήτριο γίνεται 4 με 7 μέρες μετά την εμβρυομεταφορά. Αν ένα έμβρυο εγκατασταθεί αρχίζει να παράγεται μία ορμόνη η χοριακή γοναδοτροπίνη η οποία φθάνει σε ανιχνεύσιμα επίπεδα στο αίμα περί τις 10 με 12 μέρες μετά την εμβρυομεταφορά (τεστ κυήσεως στο αίμα). Μετά 2 με 3 μέρες θα γίνει νέα εξέταση αίματος για να μετρήσουμε ξανά χοριακή γοναδοτροπίνη. Σε περίπτωση διπλασιασμού της τιμής ανάμεσα στις δύο μετρήσεις θεωρούμε σίγουρη την βιοχημική παρουσία κυήσεως μετά από μια εβδομάδα βλέπουμε τον ή τους σάκους της κυήσεως με κολπικό υπερηχογράφημα και μετά από δύο εβδομάδες με νέο κολπικό υπερηχογράφημα βλέπουμε καρδιακή λειτουργία στο ή στα έμβρυα. Αμέσως μετά το ζευγάρι παραπέμπεται στον θεράποντα γυναικολόγο, ο οποίος αναλαμβάνει πλέον την παρακολούθηση της κυήσεως. Σε αρνητικό αποτέλεσμα χωρίς να έχουμε ακόμη περίοδο επαναλαμβάνουμε σε 2 με 3 μέρες την εξέταση αν είναι θετική ακολουθούμε την προηγούμενη οδηγία αν είναι αρνητική σταματάμε τα φάρμακα και έρχεται περίοδος. Τότε η προσπάθεια έχει αποτύχει. Είναι από τις δυσκολότερες και τις πλέον δυσάρεστες στιγμές η αντιμετώπιση του αρνητικού αποτελέσματος. Αποτυχία σε μια προσπάθεια εξωσωματικής γονιμοποίησης σημαίνει ότι θα πρέπει να βρεθούμε πάλι το ζευγάρι και τα μέλη της ομάδας για να μελετήσουμε και να συζητήσουμε τις παραμέτρους της αποτυχίας ώστε να καθορίσουμε τα περαιτέρω βήματα και την προοπτική για να πετύχουμε σε μια επόμενη προσπάθεια. ΙΒ. ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ - ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΗ Τα προβλήματα γονιμότητας επηρεάζουν πολλά πράγματα στην ζωή ενός ζευγαριού. Δημιουργούν ανησυχία ανυπομονησία, ενοχές και ένταση αλλά αφήνουν επίσης συναισθήματα λύπης, κατάθλιψης, απορύθμισης και οδηγούν σε απομόνωση. Η εργαστηριακά υποβοηθούμενη αναπαραγωγή μέσα στις ειδικές μονάδες, είναι μια κατ' εξοχή στρεσσογόνος διαδικασία. Για πολλά άτομα η εξωσωματική γονιμοποίηση είναι η " τελευταία ευκαιρία" να αποκτήσουν ένα βιολογικά δικό τους παιδί και αυτό τα οδηγεί σε συναισθηματική φόρτιση. Προβλήματα σχετικά με την αναπαραγωγή, όπως, αποβολές, παλίνδρομες κυήσεις, εκτρώσεις, επερχόμενη εμμηνόπαυση, προβλήματα σπέρματος και αποτυχημένες προσπάθειες τεχνητής γονιμοποίησης αποτελούν αιτία για την εμφάνιση απρόσμενης ψυχολογικής κρίσης και διαταραχής συναισθηματικής στην γυναίκα, στον άνδρα, στις σχέσεις του ζευγαριού αλλά και στις οικογενειακές σχέσεις . Η εμπειρία και οι επιστημονικές έρευνες έχουν αποδείξει πως παράλληλα με την μελέτη της σωματικής υγείας και των οργανικών και λειτουργικών παραμέτρων που έχουν σχέση με την γονιμότητα, πρέπει να φροντίζουμε και για την καλή συναισθηματική και ψυχολογική λειτουργία των ζευγαριών. Αυτή η ανάγκη οδήγησε την "Μονάδα Αναπαραγωγικής Ιατρικής" να περιλάβει στο επιστημονικό της δυναμικό επιστήμονα ειδικά εκπαιδευμένη και με μεταπτυχιακή εκπαίδευση και ερευνητικές μελέτες αλλά και εμπειρία στην υποστηρικτική ψυχολογία και την συμβουλευτική της αναπαραγωγής και των προβλημάτων γονιμότητας.
  8. ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Σε αντίθεση με αυτό που ο πολύς κόσμος πιστεύει, κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης δεν είναι αναγκαίο να τρωτε για δύο. Ο μεταβολισμός του σώματός σας είναι αποτελεσματικός στην εγκυμοσύνη. Είναι καλύτερο να ακολουθήσετε μια σωστή ισορροπημένη διατροφή για να εξασφαλίσετε την άριστη ανάπτυξη του μωρού σας, αφού αυτή επηρεάζεται άμεσα από τον τρόπο διατροφής σας. Μια δίαιτα ανεπαρκής ή μη ισορροπημένη μπορεί να έχει δυσμενείς επιπτώσεις στην ανάπτυξη των οστών και των δοντιών καθώς, επίσης, και στο βάρος του παιδιού. Η ποιότητα της τροφής και όχι η ποσότητα είναι καθοριστική. Π Ρ Ω Τ Ε Ι Ν Ε Σ : Βοηθούν στην ανάπτυξη και το σχηματισμό των ιστών και στην παραγωγή ορμονών και αντισωμάτων. Πλούσιες τροφές σε πρωτείνες είναι τα αυγά, το κρέας, το ψάρι, τα τυριά, τα όσπρια και οι ξηροί καρποί. Υ Δ Α ΤΑ Ν Θ Ρ Α Κ Ε Σ : Χρησιμοποιούνται σαν άμεση πηγή ενέργειας και θερμότητας. Οι υδατάνθρακες είναι τροφές φυτικής προέλευσης και βρίσκονται σε αφθονία στα δημητριακά, στα όσπρια, στα λαχανικά (αγκινάρες, κουνουπίδι, μαρούλι, λάχανο, σέλινο), στους βολβούς (πατάτες, παντζάρια, καρότα), στα φρούτα, στο μέλι, στο γάλα. Λ Ι Π Η : Τα ζωικά λίπη καθώς και τα βιομηχανοποιημένα τρόφιμα, τα αλλαντικά, η σαντιγί, τα παγωτά και τα γλυκά, όπως και τα τηγανιτά είναι πιο δύσπεπτα. Είναι καλύτερο να χρησιμοποιούμε ωμό βούτυρο και παρθένο ελαιόλαδο που είναι λίπος, χωνεύεται με μεγαλύτερη ευκολία και είναι πλούσιο σε βιταμίνες A και D. Β Ι Τ Α Μ Ι Ν Ε Σ : Προασπίζουν την υγεία και διευκολύνουν την ανάπτυξη όλων των ζωντανών οργανισμών. Είναι οργανικές ουσίες που περιέχονται στις τροφές. Οι φυσικές πηγές των κυριοτέρων βιταμινών βρίσκονται σε οποιονδήποτε ζωικό ιστό (συκώτι, νεφρό, κρόκο αυγού, γάλα, τυρί), στα λίπη και έλαια (φυτικό βούτυρο, λάδι, μουρουνέλαιο), στα φρούτα (μήλα, μπανάνες, σύκα, ροδάκινα, φράουλες, πορτοκάλια), στα δημητριακά και στα λαχανικά. Σ Ι Δ Η Ρ Ο : Ο σίδηρος αποτελεί το κύριο συστατικό της αιμοσφαιρίνης του αίματος. Η μεγάλη αύξηση του όγκου του αίματος στη διάρκεια της εγκυμοσύνης αυξάνει και τις ανάγκες του οργανισμού σε σίδηρο. Κατά τους τελευταίους μήνες της ενδομήτριας ζωής το έμβρυο παίρνει σίδηρο από τον οργανισμό της μητέρας του και το αποθηκεύει στο συκώτι του, το οποίο θα χρησιμοποιήσει στην διάρκεια του θηλασμού, γιατί το μητρικό γάλα δεν περιέχει επαρκή ποσότητα σιδήρου για το νεογνό. Η έλλειψη του προκαλεί αναιμία, αδυναμία, ζάλη, ανορεξία, πονοκέφαλο, εύκολη κόπωση. Βρίσκεται στο συκώτι, σπλήνα, μεδούλι, κρόκο αυγού, όσπρια, ξηρούς καρπούς, δαμάσκηνα, σύκα, πράσινα χόρτα και κυρίως στο σπανάκι. Α Σ Β Ε Σ Τ Ι Ο : Το ασβέστιο είναι απαραίτητο για το σχηματισμό των οστών. Τα οστά και τα δόντια του εμβρύου σχηματίζονται μεταξύ της 4ης και της 6ης εβδομάδας κύησης, οπότε κρίνεται αναγκαία η επαρκής λήψη ασβεστίου από τη μήτρα σε όλη τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Βρίσκεται στο γάλα και στα παράγωγα του, στα όσπρια, στους ξηρούς καρπούς, στα αυγά, στα λαχανικά (μπρόκολο, κουνουπίδι, σπανάκι). H έγκυος έχει ανάγκη περίπου 2500-2900 θερμίδες καθημερινά για να ανταπεξέλθει στις απαιτήσεις της εγκυμοσύνης. Αυτή η περίοδος δεν είναι η κατάλληλη για να κάνετε δίαιτα. Εάν δείτε ότι πεινάτε μεταξύ των γευμάτων και δεν μπορείτε να έχετε τρία γεύματα κατά τη διάρκεια της ημέρας, μπορείτε σαν εναλλακτική λύση να έχετε έξι ή και περισσότερα μικρά και ελαφρά γεύματα. Να προτιμάτε τις υγιεινές τροφές, όπως καστανό ρύζι αντί άσπρο, ψωμί σικάλεως αντί πολυτελείας, μέλι αντί άσπρη ζάχαρη, τα φρέσκα φρούτα, τα ωμά ή ελαφρώς βρασμένα λαχανικά. Η υπερβολική λήψη αλατιού ευνοεί την κατακράτηση νερού από τον οργανισμό με αποτέλεσμα την εμφάνιση οιδημάτων στα πόδια καθώς και την υπερβολική αύξηση βάρους. Γι' αυτό καλό θα είναι να περιορίσετε την λήψη αλατιού και η ημερήσια κατανάλωση νερού να μην υπερβαίνει το 1lt (συμπεριλαμβανομένου και αυτού που υπάρχει στο γάλα, στις σούπες, στους χυμούς των φρούτων και στα άλλα ποτά). Ο έλεγχος του βάρους στη διάρκεια της εγκυμοσύνης είναι πολύ σημαντικός, διότι μια ανεξέλεγκτη αύξηση βάρους μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στην εγκυμοσύνη (διαβήτη της κύησης, υπέρταση, τοξιναιμία) και στον τοκετό (δύσκολος, εργώδης τοκετός). Επίσης, μετά από τον τοκετό θα είναι πολύ δύσκολο να χάσετε υπερβολικά πολλά κιλά. Φυσιολογικά στη διάρκεια της εγκυμοσύνης θα πρέπει να πάρετε 10 -12 κιλά, με ρυθμό τέτοιο ώστε να μην ξεπερνά τα 300 γραμμάρια την εβδομάδα, δηλαδή περίπου 1200 γραμμάρια το μήνα. Είναι γνωστό ότι η καφείνη περνά τον πλακούντα και φθάνει στο έμβρυο. Έχει δράση διεγερτική, αυξάνει τους καρδιακούς παλμούς και επιταχύνει το βασικό μεταβολισμό. Έρευνες έχουν δείξει ότι υπάρχει πιθανή σχέση καφείνης και γενετικών ανωμαλιών. Τα νεογνά εκδηλώνουν ανησυχίες στον ύπνο, υπερβολικό κλάμα, δυσκολίες στη σίτιση, εμετούς. Συμβουλεύουμε τις μέλλουσες μητέρες να μειώσουν όσο το δυνατό περισσότερο την κατανάλωση καφείνης. Η τοξική δράση της νικοτίνης στον οργανισμό είναι γνωστή. Το κάπνισμα επηρεάζει και στη γονιμότητα - σύλληψη και καταστρέφει την παραγωγή του σπέρματος. Όταν μια έγκυος γυναίκα καπνίζει α) αυξάνεται ο κίνδυνος αποβολής του εμβρύου β) μειώνεται η ροή των θρεπτικών συστατικών και του οξυγόνου προς το έμβρυο γ) μειώνεται το βάρος του εμβρύου και επιβραδύνεται η ανάπτυξη του εγκεφάλου δ) αυξάνεται ο κίνδυνος για πρόωρο τοκετό με όλα τα επακόλουθα προβλήματα. Εάν καπνίζατε στο παρελθόν και εξακολουθείτε, καλό θα είναι να πάρετε συμπλήρωμα βιταμινών B, C και ψευδαργύρου, γιατί το κάπνισμα εμποδίζει την απορρόφηση αυτών των στοιχείων από τον οργανισμό. Κατά το θηλασμό η νικοτίνη περνά κατευθείαν από το αίμα στο μητρικό γάλα και προκαλεί προβλήματα στο νεογνό. Το αλκοόλ περιέχει χημικά που μπορεί να καταστρέψουν τόσο την παραγωγή του σπέρματος, όσο και τα επίπεδα γονιμότητας ενός άνδρα. Επίσης, επιδρά στην ανάπτυξη του εμβρύου από τη στιγμή της εγκατάστασής του στη μήτρα. Το αλκοόλ περνά από τη μητέρα στο έμβρυο διαμέσου της μητροπλακουντιακής κυκλοφορίας. Συνέπεια αυτού μπορεί να είναι η σωματική και η πνευματική καθυστέρηση του μωρού. Τα φάρμακα είναι χημικές ουσίες, οι οποίες, όταν μπουν στον οργανισμό της εγκύου, περνούν δια μέσου της κυκλοφορίας της μητέρας στην κυκλοφορία του εμβρύου. Ιδιαίτερη προσοχή συνιστάται κατά τους τρεις πρώτους μήνες στην διάρκεια των οποίων γίνεται η οργανογένεση. Καλό θα είναι να μη χρησιμοποιήσετε κανένα φάρμακο πριν συμβουλευτείτε το γιατρό σας. Αυτός θα σας χορηγήσει, ανάλογα με την περίσταση, το κατάλληλο φάρμακο με τη λιγότερη παρενέργεια. Τα ναρκωτικά είναι επικίνδυνες ουσίες για την υγεία ενός ανθρώπου, πολύ περισσότερο για την έγκυο γυναίκα. Οι ναρκομανείς έγκυες έχουν μεγάλες πιθανότητες αποβολής γέννησης νεκρού ή πρόωρου εμβρύου με καρδιακά - αναπνευστικά προβλήματα, ανωμαλίες των άκρων κ.α. Όταν το μωρό γεννηθεί είναι εθισμένο στα ναρκωτικά και παρουσιάζει το "σύνδρομο της στέρησης", που χαρακτηρίζεται από κινητικό τρόμο, ασταμάτητο κλάμα, δυσκολίες στη διατροφή, γαστρεντερικά προβλήματα και σπασμούς. ΔΥΣΠΕΨΙΑ Η δυσπεψία λέγεται και "καούρα". Είναι ένα αίσθημα καψίματος στο στομάχι που πολλές φορές φτάνει μέχρι το λαιμό. Οι αλλαγές που λαμβάνουν χώρα στο σώμα σας κατά την εγκυμοσύνη μπορεί να επιδεινώσουν τους μυς που κρατούν τις τροφές και τα οξέα στο στομάχι. Επίσης, η μήτρα σας που μεγαλώνει πιέζει το στομάχι. Για ανακούφιση: - Να τρωτε πέντε ή έξι μικρά γεύματα την ημέρα αντί για τρία μεγάλα. - Αποφύγετε τα φαγητά που ξέρετε ότι προκαλούν αέρια. - Περιμένετε μία ώρα μετά το φαγητό για να ξαπλώσετε. Μην φάτε πριν πέσετε για ύπνο. - Περιμένετε δύο ώρες για να κάνετε γυμναστική. - Μην παίρνετε φάρμακα, συμπεριλαμβανομένων και των αντιοξικών ή σόδα σε σκόνη, πριν μιλήσετε με το γιατρό σας. Αρχή σελίδας ΝΑΥΤΙΑ ΚΑΙ ΕΜΕΤΟΙ ΣΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Η ναυτία και ο εμετός παρατηρούνται συνήθως κατά τις πρώτες 12 - 14 βδομάδες, αλλά πολλές φορές συμβαίνουν καθ' όλη τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Μπορεί να συμβεί οποιαδήποτε στιγμή της ημέρας και παρατηρείτε πιο συχνά όταν το στομάχι είναι άδειο. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ήδη από μόνη κάθε έγκυος αποφεύγει κάποια φαγητά και μυρουδιές, που ενοχλούν το στομάχι της. Για να αποφύγετε ή τουλάχιστον να μετριάσετε την ανωμαλία, μπορείτε ακόμη να : - Έχετε κάποια απλά σνακ, όπως κράκερ στο κομοδίνο σας. Κάθε πρωί, επίσης, διαθέστε για τον εαυτό σας λίγο έξτρα χρόνο, προκειμένου να φάτε αργά μερικά κράκερ και μετά ξεκουραστείτε για 20 έως 30 λεπτά προτού σηκωθείτε από το κρεβάτι. - Τρωτε μικρά, αλλά συχνά γεύματα. Ένα άδειο στομάχι μπορεί να αυξήσει την ναυτία. Τροφές πλούσιες σε πρωτείνες ή υδατάνθρακες βοηθούν στην καταστολή αυτής. - Δοκιμάστε να πάρετε 50 mg βιταμίνης Β6 δύο φορές την ημέρα, φυσικά, μόνο με τη συναίνεση του γιατρού σας. - Ακόμη, μπορείτε να σταματήσετε προσωρινά τις βιταμίνες. Εάν η ναυτία βελτιωθεί, αφήστε να περάσουν λίγες μέρες και μετά ξεκινήστε να τις παίρνετε πάλι. - Επειδή το σίδηρο είναι ιδιαίτερα βαρύ για το πεπτικό σας σύστημα, σταματήστε να το παίρνετε για το πρώτο τρίμηνο, εκτός και εάν έχετε αναιμία. Επιπλέον, αποφύγετε τα βαριά, πικάντικα, ξινά ή τηγανισμένα φαγητά και γενικά περιορίστε τα λιπαρά. - Μολονότι είναι σημαντικό να ενυδατώνεστε καλά, προσπαθήστε να πίνετε υγρά μόνο μεταξύ των γευμάτων και περιορίστε τα κατά τη διάρκεια αυτών. - Έχετε πάντα μαζί σας σνακ. Τρωτε μικρές ποσότητες από ήπιες τροφές κατά τη διάρκεια της ημέρας. Καλή επιλογή είναι τα κράκερ, το γιαούρτι, το οποίο έχει υψηλή περιεκτικότητα σε βιταμίνη Β, η οποία μειώνει την ναυτία ή οτιδήποτε άλλο μπορείτε να φάτε. - Μυρίστε λεμόνια. Η μυρωδιά από ένα κομμένο λεμόνι ίσως βοηθήσει τη ναυτία. Βάλτε μερικές φέτες σε παγωμένο τσάι ή ανθρακούχο νερό. - Μπορείτε να πιείτε τσάι ή μπίρα από πιπερόριζα (τζίντζερ). Το τζίντζερ είναι γνωστό ότι ηρεμεί το στομάχι και βοηθάει στην αναγούλα σε πολλές γυναίκες και χρησιμοποιείται κυρίως στις δυτικοευρωπαϊκές χώρες. - Προσπαθήστε να είστε ήρεμη. Η συζήτηση με μια άλλη μέλλουσα μητέρα είναι θαυμάσιος τρόπος να αποβάλετε το άγχος που αισθάνεστε. - Μπορείτε να προμηθευτείτε από τα φαρμακεία τα βραχιόλια θαλάσσης, τα οποία είναι μαλακά βαμβακερά περικάρπια βραχιόλια με ένα πλαστικό κουμπί. Αυτό το απλό επινόημα, το οποίο καταπολεμάει την ναυτία θαλάσσης, έχει βοηθήσει πολλές έγκυες στην πρωινή ναυτία. - Επικοινωνήστε μαζί μας εάν η ναυτία και οι εμετοί είναι σοβαροί. - Πάντα να παίρνετε την έγκριση του γιατρού σας πριν πάρετε οποιοδήποτε φάρμακο. Αρχή σελίδας ΜΑΣΤΟΙ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΟΜΟΡΦΟ ΣΤΗΘΟΣ ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΤΟΚΕΤΟ Η εγκυμοσύνης και ο θηλασμός που ακολουθεί είναι μια περίοδος λειτουργικών και ανατομικών μεταβολών του στήθους. Το στήθος σας μεταμορφώνεται, στην αρχή φουσκώνει μετά διογκώνεται, βαραίνει, χαλαρώνει και εμφανίζει πτωτικές τάσεις που συνδυάζονται με ραγάδες, έτσι αλλάζει σιγά σιγά η φόρμα και η σφριγηλότητα. Οι μεταβολές αυτές δημιουργούν μια εικόνα που δεν έχετε συνηθίσει και οι περισσότερες νομίζετε ότι δεν μπορείτε να αποφύγετε. Στο χέρι σας είναι το να προστατεύσετε το στήθος σας από τις παρενέργειες της φυσικής του λειτουργίας ώστε να ξαναβρεί η και να βελτιώσει την φόρμα του, ενισχυμένο μάλιστα από το άγγιγμα της μητρότητας. Αρκεί να γνωρίζετε και να εφαρμόζετε τις απαραίτητες κλασσικές ασκήσεις σε συνδυασμό με την προσοχή στην διατροφή καθώς και τις σύγχρονες μεθόδους που μαζί με τα ποικίλα καλλυντικά προϊόντα μπορούν να σας βοηθήσουν. ΑΙΤΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ Τα αίτια είναι πολλά αλλά τα κυριότερα είναι οι απότομες και έντονες αλλαγές στις ορμονικές και μεταβολικές λειτουργίες του οργανισμού σας. Τις περισσότερες φορές οι αλλαγές αυτές οφείλονται στην απότομη και μεγάλη αυξομείωση των διαστάσεών του. Οι αξιοσημείωτες αυτές μεταβολές του μεγέθους έχουν ως αποτέλεσμα ο συνδετικός ιστός, το κολλαγόνο, που είναι υπεύθυνο για τη στήριξη του, να μην μπορεί να ακολουθεί τη δυσανάλογα γρήγορη αύξηση του όγκου του αδένα. Έτσι μετά τον τοκετό και το θηλασμό έρχεται η χαλάρωση. Εάν οι μεταβολές αυτές του όγκου του μαστού συμβούν πολύ απότομα, ο δερματικός ιστός θα αναγκαστεί να τεντωθεί και να χαλαρώσει αρκετές φορές, τότε θα κάνουν την εμφάνισή τους οι ραγάδες. Προδιαθεσικοί παράγοντες σε αυτές τις μεταβολές είναι : - Η κακή ποιότητα του κολλαγόνου. - Οι μεγάλοι σε μέγεθος μαστοί, γιατί το κολλαγόνο τους είναι ταλαιπωρημένο από το φυσικό τους βάρος. - Η υποδομή του στήθους με γυμναστική που πρέπει να κάνουν ειδικά για αυτό οι γυναίκες πριν την εγκυμοσύνη, στον θηλασμό αλλά και μετά. Πολύ περισσότερο πλήττεται το στήθος των γυναικών που δεν έχουν γυμναστεί πριν μείνουν έγκυες. - Η δομική σύσταση του στήθους (το λιπώδες ή το αδενικό στήθος). Το λιπώδες στο μεγαλύτερό του μέρος αποτελείται από λίπος. Το αδενικό στο μεγαλύτερό του μέρος αποτελείται από μαζικό αδένα. Στην δεύτερη κατηγορία υπάρχει μεγαλύτερη ορμονική εξάρτηση και έτσι έχουμε μεγαλύτερο φούσκωμα στην εγκυμοσύνη και μεγάλη απώλεια με αισθητική καθίζηση στο πρώτο εξάμηνο μετά τον τοκετό. Το στήθος που αποτελείται από λιπώδη ιστό κυρίως δεν χάνει την φόρμα του μετά τον τοκετό. ΠΩΣ ΘΑ ΑΠΟΦΥΓΟΥΜΕ Η ΘΑ ΠΕΡΙΟΡΙΣΟΥΜΕ ΤΙΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ Ας μην κρυβόμαστε πίσω από το δάκτυλό μας ο στόχος είναι ένα περήφανο και ελκυστικό στήθος μετά την εγκυμοσύνη. Για να τον πετύχουμε απαιτείται μεγάλη προσοχή και συστηματική φροντίδα. Η ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΙΝΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΖΩΗΣ Η διόγκωση του στήθους είναι από τα πρώτα συμπτώματα της εγκυμοσύνης, όλη η προσπάθεια θα πρέπει να ξεκινήσει όσο το νωρίτερο δυνατόν. Από τις πρώτες εβδομάδες της εγκυμοσύνης απαιτείται κατάλληλη γυμναστική, σωστή και ισορροπημένη διατροφή και χρήση ειδικού στηθόδεσμου και καλλυντικών προϊόντων. ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΔΡΟΜΑΣΑΖ Στις ασκήσεις της καθημερινής γυμναστικής θα προσθέσετε μια ειδικότερη για τα στήθη άσκηση. Τοποθετείστε τα χέρια μπροστά, παράλληλα προς το έδαφος, λυγίστε στο ύψος του στήθους ώστε η κάθε παλάμη να πιάνει το εσωτερικό του απέναντι βραχίονα (στάση κοζάκου). Πιέζετε, ωθώντας με τις παλάμες σας τους βραχίονες προς τα έξω. Αυτή η άσκηση πρέπει να γίνεται μία φορά την ημέρα, 10-15 φορές με τα χέρια λυγισμένα και ψηλά πάνω από το κεφάλι. Με την παραπάνω άσκηση και ορισμένες άλλες που θα σας προτείνουμε, μπορείτε να διατηρήσετε το στήθος σας σε πολύ καλή φόρμα. Πρέπει να τονίσουμε εδώ ότι η ιδανικότερη άσκηση για την εγκυμοσύνη και ειδικότερα για το στήθος είναι το κολύμπι, γιατί συνδυάζει τέσσερις ευεργετικές επιδράσεις. Δυναμώνει τους μυς, βοηθάει το αναπνευστικό σύστημα, κάνει μασάζ και τονώνει. Εδώ να σημειώσουμε ότι το νερό έχει γενικότερη ευεργετική δράση στην έγκυο . Ιδιαίτερα ευεργετικό είναι και το σπιτικό υδρομασάζ με κρύο νερό, που πολύ εύκολα μπορείτε να καθιερώσετε κατά την διάρκεια του πρωινού ντους. Να ξέρετε ότι το κρύο νερό είναι ένα πολύ ισχυρό αγγειοσυσφυκτικό. Στο εμπόριο μάλιστα κυκλοφορούν και ειδικές συσκευές υδρομασάζ που εύκολα μπορείτε να εγκαταστήσετε στο μπάνιο σας. ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΜΕ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟ Πρόκειται για τη σύσφιξη του στήθους μέσω ηλεκτρικών κενώσεων χαμηλής τάσης και γίνεται στα διάφορα κέντρα αισθητικής. Πρόκειται για ένα είδος παθητικής γυμναστικής, που δεν είναι επικίνδυνο για την ευαίσθητη περιοχή του στήθους. Ενδείκνυται εφόσον σταματήσει ο θηλασμός, και επανέλθει η περίοδος της γυναίκας. Η θεραπεία αυτή όμως από μόνη της δεν είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική, διότι δεν μπορεί να ελεγχθεί αν διεγείρει τους σωστούς μυς. Καλό θα ήταν, λοιπόν να συμφιλιωθείτε με την ιδέα της κλασσικής γυμναστικής για πιο σίγουρα και σαφώς καλύτερα αποτελέσματα . ΣΩΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Η διατήρηση της φόρμας, του μεγέθους, αλλά και της αισθητικής του δέρματος του στήθους είναι σύμφυτη με σωστή και ισορροπημένη διατροφή. Το όμορφο και σφριγηλό στήθος είναι κατά κύριο λόγο το υγιές στήθος. Πρέπει να μάθετε να προτιμάτε τις τροφές που προστατεύουν το στήθος και να αποφεύγετε τις τροφές που θεωρούνται υπεύθυνες για βιοχημικές διαταραχές, κατακράτηση υγρών και δημιουργία κύστεων στον αδένα του μαστού. Η βιταμίνης Α θεωρείται πως προφυλάσσει το στήθος και ο συνδυασμός της με τη βιταμίνη Ε σε υψηλές δόσεις βελτιώνει τη λειτουργία του αμυντικού συστήματος. Η βιταμίνη Α υπάρχει σε υψηλή περιεκτικότητα στα καρότα, τις γλυκοπατάτες, τα κολοκυθάκια, τα βερίκοκα, τις ντομάτες και τα μπρόκολα. Η απορρόφησή της ενισχύεται όταν συνυπάρχει στις τροφές το στοιχείο του χαλκού. Γίνεται δε πιο δραστική, εάν η λήψη της συνοδεύεται από βιταμίνες C και Ε. Βέβαια η δράση και η απορρόφηση της μειώνεται με το κάπνισμα και την κατανάλωση καφέ και αλκοόλ. Η βιταμίνη Ε υπάρχει κυρίως στα δημητριακά, τα φασόλια, τις γλυκοπατάτες, τα μπιζέλια, και τα μεγάλα ψάρια όπως τόνος και σολομός . Η δράση της ενισχύεται από τη βιταμίνη C και το σέλινο που εμπεριέχεται σε αφθονία στα ψάρια, στα δημητριακά, και το συκώτι και μειώνεται εάν οι τροφές που την περιέχουν μαγειρευτούν σε υψηλές θερμοκρασίες, καθώς επίσης και αν η διατροφή μας είναι πλούσια σε λιπαρά. Απαραίτητη είναι η απομάκρυνση της καφείνης από τη διατροφή μας, αποφεύγουμε δηλαδή καφέ τσάι και σοκολάτα καθώς και η μείωση των ζωικών λιπαρών, κόκκινο κρέας και πλούσια σε λιπαρά τυροκομικά. Να ξεχωρίσουμε εδώ την ευεργετική επίδραση του ωμού ελαιόλαδου και όχι του μαγειρεμένου. Άμεση σχέση με τη διατήρηση του μαστού και την πρόληψη παθήσεων έχει η παχυσαρκία. Είναι ζωτικής σημασίας να προσέξτε την αύξηση του βάρους σας κατά την περίοδο της εγκυμοσύνης και να προτιμήσετε ένα διαιτολόγιο χαμηλό σε θερμίδες και πλούσιο σε βιταμίνες που υπάρχουν στα φρούτα και τα λαχανικά. Επίσης πρέπει να δοθεί μεγάλη προσοχή στη λήψη επαρκούς ποσότητος νερού και γενικά υγρών. ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΟΥ ΣΤΗΘΟΥΣ - ΣΤΗΘΟΔΕΣΜΟΣ Είναι πολύ σημαντική η επιλογή του κατάλληλου σε μέγεθος και υποστηρικτική δομή στηθόδεσμου που θα το χρησιμοποιείτε καθ όλη την διάρκεια της μέρας χωρίς να είναι πολύ σφικτό. Από την 36η περίπου εβδομάδα της εγκυμοσύνης, και όσο πλησιάζετε στην ημερομηνία τοκετού, θα πρέπει να εφοδιαστείτε με καινούριους στηθόδεσμους, καλής ποιότητας, και στο κατάλληλο μέγεθος. Φροντίστε οι στηθόδεσμου που επιλέγετε να αγκαλιάζουν ολόκληρο το στήθος, να είναι σωστά σχεδιασμένοι ανάλογα με τη φόρμα και το σχήμα του και να έχουν γερά κρατήματα, δηλαδή φαρδιές και ρυθμιζόμενες τιράντες. Βεβαιωθείτε ότι είναι αρκετά ευρύχωροι ώστε να δεχτούν επιθέματα και ότι το κούμπωμα τους δεν σας δυσκολεύει. Προμηθευτείτε βαμβακερά σουτιέν που επιτρέπουν στο δέρμα να αναπνέει και δεν προκαλούν ερεθισμούς. Κατά την περίοδο του θηλασμού το στήθος χρειάζεται στήριξη και κατά τη διάρκεια της νύχτας. ΕΠΑΝΟΡΘΩΤΙΚΗ ΠΛΑΣΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ Η γυναίκα απευθυνόμενη στον πλαστικό χειρουργό έχει την δυνατότητα είτε να διορθώσει τη θέση του στήθους ανεβάζοντας το πιο ψηλά, χωρίς να μειώσει τον όγκο του είτε να μειώσει και τον όγκο του στήθους ώστε να γίνει πιο σφιχτό στη σύνθεση του αλλά και πιο μικρό σε μέγεθος κατά ένα νούμερο. Ο δεύτερος τρόπος είναι πιο αποτελεσματικός. Γενικότερα τα αποτελέσματα της πλαστικής χειρουργικής για την ανόρθωση του μαστού είναι σημαντικά και έχουν θετικότατη επίδραση στη γυναίκα . Η επανορθωτική χειρουργική μπορεί να είναι πολυσύνθετη και ίσως επίπονη διαδικασία αλλά το αποτέλεσμα δικαιώνει. Αρχή σελίδας ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΣΗΜΑΔΙΑ ΣΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ Υπάρχουν κάποιες ενδείξεις κατά στην εγκυμοσύνη οι οποίες δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως απλές ενοχλήσεις και εσείς οφείλετε να μας τις αναφέρετε αμέσως. 1. ΚΟΛΠΙΚΗ ΑΙΜΟΡΡΟΙΑ. Το 10% των γυναικών στην αρχή της εγκυμοσύνης παρουσιάζουν κολπική αιμόρροια. Σε προχωρημένη εγκυμοσύνη μπορεί να είναι ένα από τα πρώτα δείγματα του τοκετού, το οποίο έχει την μορφή βλέννης σε ροζ χρώμα και το καταλαβαίνετε όταν σκουπίζεστε με το χαρτί υγείας. Ίσως παρατηρήσετε πως μετά από σεξουαλική επαφή ή μετά από εξέταση υπάρχουν μικρές κηλίδες με αίμα. Αν δείτε όμως πως το αίμα αυτό έχει τη μορφή αιμορραγίας και πως πρέπει να χρησιμοποιήσετε σερβιέτα, τότε πρέπει να επικοινωνήσετε μαζί μας. 2. ΤΑ ΝΕΡΑ ΣΠΑΝΕ. Το έμβρυο βρίσκεται μέσα σε ένα σάκο με υγρό, ο οποίος πρέπει να παραμένει ανέπαφος μέχρι την στιγμή του τοκετού. Υπάρχουν περιπτώσεις που τα νερά σπάνε πριν από την έναρξη του τοκετού. Τότε πρέπει να επικοινωνήσετε μαζί μας διότι θα πρέπει να γίνει έλεγχος στο Μαιευτήριο. 3. ΣΥΣΠΑΣΕΙΣ. Είναι πόνοι στο κάτω μέρος της κοιλιάς ή σε ολόκληρη την κοιλιά. Στην αρχή της εγκυμοσύνης μικρής εντάσεως και διάρκειας συσπάσεις είναι κάτι φυσιολογικό. Εάν όμως οι συσπάσεις αυτές γίνουν πολύ έντονες και δεν σταματούν, ίσως είναι ένδειξη προβλήματος. Στο τέλος της εγκυμοσύνης οι αραιές συσπάσεις είναι φυσιολογικές και προετοιμάζουν την μήτρα για τον τοκετό. Εάν όμως δεν σταματούν και η συχνότητα τους αυξάνει αυτό σημαίνει ότι ξεκίνησε ο τοκετός. Να επικοινωνήσετε μαζί μας σε όλες τις περιπτώσεις άσχετα από τον μήνα κύησης στον οποίο βρίσκεστε. 4. ΠΟΝΟΚΕΦΑΛΟΙ. Είναι επικίνδυνοι όταν εμφανίζονται και δεν περνάνε με απλούς τρόπους, όπως όταν ξαπλώνετε σε ήσυχο και σκοτεινό δωμάτιο ή όταν πάρετε κάποιο παυσίπονο. 5. ΕΧΕΤΕ ΖΑΛΑΔΕΣ, ΒΛΕΠΕΤΕ ΣΤΙΓΜΑΤΑ, Η ΟΡΑΣΗ ΣΑΣ ΘΟΛΩΝΕΙ, ΟΙ ΠΟΝΟΚΕΦΑΛΟΙ ΕΙΝΑΙ ΕΝΤΟΝΟΙ ΚΑΙ ΕΠΙΜΕΝΟΥΝ, ΕΧΕΤΕ ΠΑΡΕΙ ΑΠΟΤΟΜΑ ΒΑΡΟΣ Ή ΕΙΣΤΕ ΥΠΕΡΒΑΡΗ, ΕΧΕΤΕ ΠΡΗΣΜΕΝΑ ΠΟΔΙΑ, ΑΣΤΡΑΓΑΛΟΥΣ, ΧΕΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΟ. Εάν παρουσιαστούν κάποια από τα παραπάνω συμπτώματα πρέπει να επικοινωνήσετε μαζί μας σε όλες τις περιπτώσεις. 6. Να μας αναφέρετε αμέσως οποιαδήποτε συμπτώματα έχουν να κάνουν με ΠΥΡΕΤΟ, ΡIΓΗ ΚΑΙ ΕΜΕΤΟΥΣ ΠΟΥ ΕΠΙΜΕΝΟΥΝ. 7. Αν ΠΟΝΑΤΕ ή ΑΙΣΘΑΝΕΣΤΕ ΚΑΨΙΜΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΟΥΡΗΣΗΣ ή η ποσότητα των ούρων σας έχει μειωθεί σημαντικά, τότε ίσως πρόκειται για συμπτώματα ουρολοίμωξης ,γι αυτό πρέπει να μας τα αναφέρετε. 8. Από τον 7ο μήνα και μετά θα ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΙΣΘΑΝΕΣΤΕ ΤΟ ΜΩΡΟ ΣΑΣ ΝΑ ΚΙΝΕΙΤΑΙ (να κλωτσά, να αλλάζει θέση κλπ.) περίπου 10-12 φορές ανά 12 ώρες. Αν περάσει τουλάχιστον μία ημέρα και δεν αισθανθείτε καμία κίνηση του μωρού, τότε πρέπει να επικοινωνήσετε μαζί μας. Αρχή σελίδας ΠΟΤΕ ΚΑΙ ΠΩΣ ΑΡΧΙΖΕΙ Ο ΤΟΚΕΤΟΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟΚΕΤΟΣ: Είναι η διαδικασία και ο χρόνος που χρειάζεται για την έξοδο του εμβρύου και του πλακούντα από τα γεννητικά όργανα της γυναίκας στο τέλος της εγκυμοσύνης. ΠΟΣΟ ΔΙΑΡΚΕΙ Ο ΤΟΚΕΤΟΣ: Η διάρκεια του τοκετού εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Στις πρωτότοκες γυναίκες διαρκεί περισσότερες ώρες ,κατά μέσο όρο 6-8 ώρες ενώ στις πολύτοκες λιγότερο. Συνήθως οι γυμνασμένες γυναίκες γεννούν πιο σύντομα. Επίσης παράγοντες που αφορούν το έμβρυο και τις σχέσεις του με τη λεκάνη της μητέρας αυξάνουν ή ελαττώνουν τη διάρκεια του τοκετού. Τέτοιοι παράγοντες είναι το μέγεθος του εμβρύου σε σύγκριση με τις διαστάσεις της λεκάνης. Ένα μεγάλο κεφάλι θέλει περισσότερο χρόνο για να γεννηθεί φυσιολογικά. Επίσης σημαντικός παράγοντας στην εξέλιξη του τοκετού είναι η ποιότητα του τραχήλου εάν δηλαδή ο τράχηλος είναι σκληρός ή μαλακός και το πόσο συχνά έρχονται και το πόσο διαρκούν οι ωδίνες της μήτρας. ΠΟΤΕ ΑΡΧΙΖΕΙ Ο ΤΟΚΕΤΟΣ: Είναι βέβαιο ότι μία συγκεκριμένη απάντηση δεν μπορεί να δοθεί. Με το πέρασμα των ημερών και ενώ η ημερομηνία για τη γέννηση του παιδιού θα πλησιάζει θα υπάρξουν κάποια σημάδια προειδοποίησης για το ξεκίνημα του τοκετού. Τα σημάδια αυτά είναι τα εξής: 1)Οι ωδίνες της μήτρας 2)Η αιματηρή βλένη 3)Η ρήξη του θυλακίου Ο τοκετός χωρίζεται στον ψευδή τοκετό και στον πραγματικό τοκετό. ΨΕΥΔΗΣ ΤΟΚΕΤΟΣ: Προηγείται του πραγματικού τοκετού. Δεν καταλήγει στη γέννηση του παιδιού. Χαρακτηριστικό σημείο του ψευδή τοκετού είναι οι ωδίνες της μήτρας που δεν είναι τακτικές δεν διαρκούν πολύ και γίνονται αισθητές στο κάτω μέρος της κοιλιάς και κοντά στις βουβωνικές χώρες. Εάν λοιπόν αυτές οι μικροωδίνες που θα αισθανθεί η γυναίκα παραμένουν ακανόνιστες δεν αυξηθούν και δεν ρυθμιστούν ούτε σε ένταση αλλά και ούτε σε διάρκεια, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να σταματήσουν και να εξαφανιστούν έτσι όπως ήρθαν. Αυτό σημαίνει ότι ο τοκετός θα ξεκινήσει μετά από μερικές ημέρες ή και μερικές εβδομάδες. Πάντως, η κάθε μέλλουσα μητέρα θα πρέπει να ξέρει ότι η εμφάνιση αυτών των ωδινών στο τέλος της εγκυμοσύνης που λανθασμένα θα την κάνουν να πιστέψει ότι ο τοκετός έχει ξεκινήσει έχουν κάποια ιδιαίτερη σκοπιμότητα που συμβάλλει αναμφίβολα στην εξέλιξη του πραγματικού τοκετού. Αυτές οι ενοχλήσεις είναι εκείνες που θα προετοιμάσουν τη διαστολή του εσωτερικού στομίου της μήτρας, θα κατευθύνουν τη θέση ,τη στάση και την προβολή του εμβρύου στη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Για το λόγο αυτό αυτές οι ωδίνες της μήτρας ονομάζονται προπαρασκευαστικές. ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΣ ΤΟΚΕΤΟΣ: 1)Οι ωδίνες της μήτρας: Χαρακτηριστικό σημείο του πραγματικού τοκετού είναι οι ωδίνες της μήτρας που γίνονται ρυθμικές με αυξανόμενη ένταση και διάρκεια, που εμφανίζονται σε σταθερά χρονικά μεσοδιαστήματα τα οποία γίνονται όλο και μικρότερα ενώ η ένταση που έχουν οι ωδίνες όλο και αυξάνονται. Η γυναίκα αισθάνεται τον πόνο αρχικά στο πίσω μέρος του σώματος δηλαδή στη μέση και τείνει να μεταφέρεται προς τα εμπρός δηλαδή στη κοιλιά της. Όταν οι ωδίνες αυτές φτάσουν στο σημείο να έρχονται κάθε 10 λεπτά για αρκετή ώρα τότε ενημερώσετε το γιατρό σας ή τη μαία σας. Τα στοιχεία του πίνακα που ακολουθεί μας βοηθούν να καταλάβουμε πότε έχουμε πραγματικό και πότε ψευδή τοκετό. ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΨΕΥΔΗΣ ΤΟΚΕΤΟΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΣ ΤΟΚΕΤΟΣ ΨΕΥΔΗΣ ΤΟΚΕΤΟΣ Διάρκεια συστολών Προοδευτικά αυξανόμενη Ακανόνιστη Ένταση συστολών Σταδιακή αύξηση της έντασης Ασθενής ένταση χωρίς αύξηση Θέση συστολών Γίνονται αισθητές στη μέση και μετακινούνται προς τα εμπρός Γίνονται αισθητές στη μέση και μετακινούνται προς τα εμπρός Αλλαγή ανάλογα με την κίνηση Οι συστολές συνεχίζονται, παρά την κίνηση Οι συστολές σταματούν όταν η έγκυος αλλάξει θέση ή μετακινηθεί. 2)Η αιματηρή βλένη : Ένα άλλο σημάδι που δηλώνει ότι η ώρα του τοκετού είναι κοντά είναι η εμφάνιση βλένης που περιέχει και ίχνη αίματος .Πρόκειται για ένα βλεννώδες κάλυμμα που φράζει σε όλη τη διάρκεια της εγκυμοσύνης το στόμιο του τραχήλου σαν πώμα για να προστατεύσει τη μήτρα και το έμβρυο από μόλυνση. Με την έναρξη της διαστολής του τραχήλου ,αφού ο τράχηλος θα αρχίσει να ανοίγει και να διαστέλλεται η παχύρρευστη βλένη ξεκολλά. Η βλένη αυτή είναι αιματηρή γιατί σπάνε στο σημείο αυτό του τραχήλου κάποια τριχοειδή αγγεία και αιμορραγούν .Θα πρέπει βέβαια να σημειώσουμε ότι εάν έχει προηγηθεί κολπική εξέταση από το γιατρό ή τη μαία 1-2 24ωρα πριν την εμφάνιση της αιματηρής βλένης τότε πιθανόν αυτή να οφείλεται στην εξέταση και όχι στο γεγονός ότι ο τοκετός πλησιάζει. Όπως και να έχουν τα πράγματα να ενημερώσετε το γιατρό ή τη μαία σας. 3)Η ρήξη του θυλακίου: Θυλάκιο ονομάζουμε τα υγρά του αμνιακού σάκου που βρίσκονται μεταξύ της κεφαλής του εμβρύου και του τραχηλικού στομίου. Το θυλάκιο πιέζει τι τραχηλικό στόμιο μαλακά και το βοηθάει να ανοίξει γλυκά και ομοιόμορφα και όχι σκληρά και οδυνηρά. Επίσης το θυλάκιο προστατεύει το έμβρυο από τον κίνδυνο της μόλυνσης. Η ρήξη μπορεί να συμβεί οποιαδήποτε στιγμή της ημέρας ακόμη και στον ύπνο και χωρίς να έχει προηγηθεί κάποιο άλλο σύμπτωμα. Η γυναίκα θα νιώσει να ρέει από τον κόλπο της είτε συνεχώς είτε λίγο λίγο ένα υγρό αραιό χωρίς ίχνη αίματος. Αυτό είναι το αμνιακό υγρό που υπάρχει μέσα στο σάκο όπου βρίσκεται το παιδί. Όταν η γυναίκα αντιληφθεί τη ρήξη του θυλακίου θα πρέπει να ελέγξει τη μυρωδιά και το χρώμα των υγρών γιατί αυτό αποτελεί σημαντική πληροφορία για την κατάσταση του εμβρύου μέσα στη μήτρα της. Πολλές έγκυες μπερδεύουν το αμνιακό υγρό με τα ούρα. Αυτό συμβαίνει γιατί στο τέλος της εγκυμοσύνης το κεφάλι του μωρού πιέζει την ουροδόχο κύστη της γυναίκας με αποτέλεσμα να αισθάνεται μία σχετική ακράτεια ούρων. Δεν είναι δύσκολο να τα ξεχωρίσουν. Ενώ το αμνιακό υγρό τρέχει ασταμάτητα, τα ούρα κάποια στιγμή σταματούν. Επίσης το χρώμα του αμνιακού υγρού είναι λευκό ενώ των ούρων είναι κιτρινωπό και έχει τη χαρακτηριστική οσμή. Ένα τεστ που θα σας βοηθήσει να καταλάβετε τη διαφορά είναι η χρήση λεπτής σερβιέτας. Όταν πρόκειται για ρήξη θυλακίου κάθε φορά που θα αλλάζετε σερβιέτα θα είναι συνεχώς βρεγμένη ενώ όταν πρόκειται για ούρα θα είναι στεγνή. Σε κάθε περίπτωση ειδοποιείτε τον γιατρό σας ή τη μαία σας. Όταν η γυναίκα διανύει το πρώτο στάδιο του τοκετού και δεν έχει γίνει ρήξη του θυλακίου τότε κάνουμε εμείς τεχνητή ρήξη θυλακίου για να βοηθήσουμε και να συντομεύσουμε το χρόνο του τοκετού. Τα σημάδια έναρξης τοκετού μπορεί να εμφανιστούν είτε ξεχωριστά είτε σε συνδυασμό. Αρχή σελίδας ΑΝΑΠΝΟΕΣ ΣΤΟΝ ΑΝΩΔΥΝΟ ΤΟΚΕΤΟ Πρώτο επίπεδο αναπνοής: Πρόκειται για μια αργή σε ρυθμό και ρυθμική μέθοδο αναπνοής. Χρησιμοποιείται όταν οι συστολές έχουν αρχίσει να γίνονται ιδιαίτερα έντονες, δηλαδή, όταν δεν μπορείτε ούτε να μιλήσετε, ούτε να περπατήσετε, αλλά ούτε και να γελάσετε κατά την διάρκεια των συστολών. Οι συστολές σε αυτή την φάση έχουν μέτρια ένταση και μπορείτε να διατηρήσετε την αναπνοή σας σε αργό και ομοιόμορφο ρυθμό κατά την διάρκεια τους. Παράλληλα, αυτός ο ρυθμός αναπνοής χρησιμοποιείται σε συνδυασμό με μεθόδους ενεργού χαλάρωσης. Στην αρχή μιας συστολής... 1. Συγκεντρώστε την προσοχή σας σε ένα σημείο. 2. Πάρτε μια βαθιά ανάσα ώστε να δώσετε στο σώμα σας το σήμα ότι πρέπει να χαλαρώσει και να αυξήσετε το οξυγόνο του μωρού και της μήτρας. 3. Αφήστε τον αέρα να μπει από την μύτη και το στόμα. Πάρτε μια όσο γίνεται μεγαλύτερη εισπνοή, αφήνοντας τον θώρακα να μεγαλώσει. Θα σας βοηθήσει πολύ να αρχίσετε να μετράτε αργά "εισπνοή... δύο... τρία... τέσσερα, εκπνοή... δύο... τρία... τέσσερα" ώστε να κρατήσετε έναν ομοιόμορφο ρυθμό. 4. Προσπαθήστε να παίρνετε 8 - 10 αναπνοές το λεπτό, δηλαδή, στο μισό περίπου της κανονικής αναπνοής. 5. Μόλις περάσει η συστολή, αδειάστε τον αέρα από τους πνεύμονες σας (σκεφτείτε πως αδειάζετε την ίδια την συστολή). Ο ρυθμός της αναπνοής, που πρέπει να έχετε κατά την διάρκεια των συστολών πρέπει να είναι κάπως έτσι: Δεύτερο επίπεδο αναπνοής Χρησιμοποιήστε αυτόν τον ρυθμό όταν οι συστολές έχουν αρχίσει να γίνονται πιο έντονες ώστε να κρατήσετε τον ρυθμό της αναπνοής σας. Το βάθος της αναπνοής σας δεν είναι τόσο μεγάλο και ο ρυθμός αρχίζει να γίνεται πιο γρήγορος όταν οι συστολές είναι έντονες. Όταν αρχίζουν οι συστολές... 1. Συγκεντρωθείτε σε ένα σημείο. 2. Εκπνεύσατε. 3. Αρχίστε να εισπνέετε και εκπνέετε από το στόμα, όχι βαθιά (περίπου όσο βαθιά μπορείτε ώστε να μιλάτε). Καθώς η συστολή γίνεται έντονη, είναι φυσικό η αναπνοή σας να γίνεται και πιο γρήγορη. Κάντε την αναπνοή σας πιο αργή, όταν αρχίζει να χαλαρώνει η συστολή. Να θυμάστε πως η εκπνοή και η εισπνοή πρέπει να έχουν ομοιόμορφο ρυθμό. Βέβαια, θα σας βοηθήσει αν αρχίσετε να μετράτε ή να σκέφτεστε και κάνετε κάτι άλλο, που θα σας βοηθήσει να διατηρήσετε την αναπνοή σας ομοιόμορφη. 4. Αφήστε τον αέρα να βγει από τα πνευμόνια σας στο τέλος κάθε συστολής. 5. Ο ρυθμός της αναπνοής σας πρέπει να μοιάζει με το παρακάτω σχήμα: Τρίτο επίπεδο αναπνοής Αυτός ο ρυθμός αναπνοής εφαρμόζεται όταν οι συστολές έχουν αρχίσει να γίνονται μεγάλες σε χρονική διάρκεια και έντονες. Ακόμα, σε αυτό το επίπεδο, οι συστολές θα είναι λιγότερο επώδυνες αν μπορέσετε να διατηρήσετε τον ρυθμό της αναπνοής σας. Σε αυτό το σημείο πρέπει να συντονιστείτε με τις οδηγίες του γυναικολόγου και της μαίας που σας βοηθά ώστε να συγκεντρώσετε την προσοχή σας στην σωστή αναπνευστική διαδικασία. Αυτό το επίπεδο αναπνοής δεν έχει βαθιές εισπνοές και εκπνοές και γίνεται από το στόμα. Ίσως, μάλιστα, να μην προλάβετε να εκπνεύσετε στην αρχή της συστολής γιατί γίνεται έντονη σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα. 1. Συγκεντρωθείτε σε ένα σημείο (που μπορεί να είναι η μαμή που σας βοηθά). 2. Πάρτε μικρές εισπνοές και αναπνοές από το στόμα. Στην τέταρτη εισπνοή κλείστε τα χείλη και εκπνεύστε. Ο ήχος της αναπνοής σας θα μοιάζει σαν: Ah-hee, Ah-hee, Ah-hee, Ah-hoo, Ah-hee, Ah-hee, Ah-hee, Ah-hoo, Ah-hee, Ah-hee, Ah-hee, Ah-hoo και θα συνεχίζει με αυτόν τον ρυθμό σε όλη την διάρκεια της συστολής. Μην κάνετε τον ήχο του hoo να μοιάζει έντονος, ή σταματάτε σε αυτό το σημείο της εκπνοής πριν από την επανάληψη της όλης διαδικασίας. Κρατήστε ομοιόμορφο τον ρυθμό της αναπνοής σας σε όλη την διάρκεια της διαδικασίας και προσπαθήστε να μην επιταχύνετε όταν η συστολή γίνεται ιδιαίτερα έντονη. 3. Τελειώνετε κάθε συστολή με μια εκπνοή. Ο σωστός ρυθμός της αναπνοής θα επιτευχθεί σε συνεργασία με την μαία που σας παρακολουθεί μαζί με τον γυναικολόγο σας στην διάρκεια του τοκετού αλλά συνήθως στα μαθήματα θα έχει αναλυθεί και επεξηγηθεί η διαδικασία του. Για μερικές επίτοκες, αυτός ο ρυθμός αναπνοής είναι πολύ εύκολος και ρυθμικός. Μπορείτε να διαφοροποιήσετε τον αριθμό των εκπνοών (hoo) ώστε να επικεντρώσετε πιο εύκολα την προσοχή σας στις συστολές. Κατά την διάρκεια μιας συστολής, η μαία θα σας ενημερώσει (με λόγια ή με σήματα), πόσες φορές πρέπει να κάνετε hee (εισπνοές) πριν από το hoo (εκπνοή). Για παράδειγμα, 4 hee και ένα hoo, 5 hee και ένα hoo, 3 hee και ένα hoo, 6 hee και ένα hoo, 2 hee και ένα hoo ... κλπ. Εφαρμόστε τον ρυθμό που σας εξυπηρετεί καλύτερα! Η ΜΑΙΑ ΦΡΟΝΤΙΖΕΙ ώστε η αναπνοή της επιτόκου να είναι ομοιόμορφη κατά την εισπνοή και την εκπνοή και να παίρνει σύντομες και μικρές αναπνοές ώστε να οξυγονωθεί σωστά ο οργανισμός της. Η αναπνοή σαν μέσο πρόωρης ώθησης Κατά το μεσοδιάστημα ανάμεσα στις συστολές, ίσως να αισθανθείτε την ανάγκη να δώσετε ώθηση ή να ασκήσετε κάποια δύναμη. Έχει μεγάλη σημασία να εμποδίσετε την ώθηση αυτή μέχρι να σας πει ο γιατρός ή η μαία. Αν σπρώξετε πριν ο τράχηλος της μήτρας έχει πλήρη διαστολή, τότε υπάρχει κίνδυνος να τραυματίσετε αυτό το σημείο. Βέβαια, καταλαβαίνουμε πόσο δύσκολο είναι για σας να εμποδίσετε αυτή την ανάγκη που έχετε για να σπρώξετε, αλλά θα σας βοηθήσει να εφαρμόσετε τον ρυθμό που σας δίνουμε: Όταν έχετε την ανάγκη να σπρώξετε, πάρτε μια εισπνοή και αφήστε τον αέρα να βγει αργά από το στόμα, φροντίζοντας ώστε τα μάγουλα σας να είναι χαλαρά. Συνεχίστε να εκπνέετε μέχρι να σταματήσει η διάθεση σας να σπρώχνετε. Κατά την διάρκεια μιας συστολής μπορεί να αισθανθείτε περισσότερες από μια φορές την διάθεση να σπρώξετε. Χρησιμοποιήστε την μέθοδο που σας αναφέραμε παραπάνω και μόλις φύγει η διάθεση της ώθησης επιστρέψτε στον ρυθμό αναπνοής που είχατε προηγουμένως μέχρι να περάσει η συστολή. Αναπνοή για να γίνει η εξώθηση (αναπνοή τοκετού) Για να χρησιμοποιήσετε όσο γίνετε λιγότερη ενέργεια και για να δώσετε καλύτερη ώθηση, πρέπει να σπρώχνετε μόνο κατά την διάρκεια των συστολών και όταν σας έρχεται να δώσετε ώθηση. Αν δεν αισθάνεστε αυτή την διάθεση, τότε ο γιατρός ή η μαία θα σας πει πότε να σπρώξετε. Όταν αρχίζει η συστολή: 1. Εκπνεύστε δύο φορές και εισπνεύσατε βαθιά πριν την στιγμή που πάτε να σπρώξετε το μωρό. 2. Εισπνεύσατε την Τρίτη φορά, κρατήστε την αναπνοή σας και σπρώξτε για όσο χρόνο έχετε το αίσθημα της ώθησης (ή για 5 ή 6 δευτερόλεπτα) και επαναλαμβάνετε το κάθε ένα από τα τρία σετ αναπνοών μέχρι δέκα φορές. Εκπνεύστε, πάρτε μερικές γρήγορες και βαθιές αναπνοές (φροντίζοντας να κρατάτε τεντωμένους τους μύες της κοιλιάς), κρατάτε την τρίτη εισπνοή σας μέχρι να περάσει η συστολή ή σας πει ο γιατρός και η μαία να εκπνεύσετε. Στα μαθήματα με την μαία και τον γυναικολόγο σας θα σας εξηγηθούν απορίες για τον ρυθμό και τον τύπο αναπνοής στην εξώθηση. Μια παραλλαγή είναι να πάρετε μία βαθιά εισπνοή και να εξωθήσετε πιέζοντας ενώ συγχρόνως αφήνετε να βγει η αέρας εκπνέοντας αργά (αντί να κρατήσετε την αναπνοή σας). Όταν θέλετε και άλλο αέρα, πάρτε μια βαθιά εισπνοή και επαναλάβατε την όλη διαδικασία. Αν σπρώχνετε και δεν καταλαβαίνετε καμία κίνηση από το μωρό, προσπαθήστε να αλλάξετε πρώτα την θέση που έχετε. Αν δεν συμβεί τίποτα, προσπαθήστε να κρατήσετε την αναπνοή σας και να σπρώξετε για λίγο μεγαλύτερο χρόνο. Ακόμα, πάρτε μια γρήγορη ανάσα ανάμεσα στις φορές που δίνετε ώθηση. Υπεροξυγόνωση Ορισμός: Η υπεροξυγόνωση αφορά τα διαφορετικά ποσοστά οξυγόνου και διοξειδίου του άνθρακα στο αίμα. Συμβαίνει όταν η εκπνοή περιέχει μεγάλες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα, με αποτέλεσμ
  9. ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΗΣΗ ΚΑΙ ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ Η ιδέα της άμεσης εξέτασης των κοιλιακών οργάνων μέσω ενδοσκοπικού οργάνου δηλαδή η ιδέα της λαπαροσκόπησης άρχισε να καλλιεργείται στις αρχές του 20ου αιώνα, η εφαρμογή της όμως στην καθημερινή κλινική πράξη καθυστέρησε μέχρι τη δεκαετία του 70. Έπρεπε βλέπετε να προοδεύσει και η τεχνολογία για να κατασκευαστούν τα κατάλληλα εργαλεία. Η λαπαροσκόπηση ξεκίνησε σαν μια επεμβατική διαγνωστική μέθοδος η οποία μας επιτρέπει να δούμε απ’ευθείας τα όργανα της κοιλιάς κάνοντας μία τομή 5 έως 10 χιλιοστών στον ομφαλό ώστε να αποφύγουμε την ανοικτή ερευνητική λαπαροτομία σε περίπτωση κλινικής αμφιβολίας, δηλαδή χωρίς να κάνουμε κλασσική εγχείρηση με τομή 150 έως 250 χιλιοστών. Για την εφαρμογή της χρειάζεται γενική νάρκωση. Από την μικρή τομή που κάνουμε στον ομφαλό διοχετεύουμε αέριο, το Διοξείδιο του ανθρακα, μέσα στην κοιλιά για να φουσκώσει και να διώξει το έντερο, βάζουμε ένα ενδοσκοπικό εργαλείο που λέγεται Λαπαροσκόπιο το οποίο συνδέεται με ένα σύστημα ισχυρού φωτισμού με μικροκρυστάλους. Ετσι μπορούμε να παρατηρήσουμε τα όργανα της κοιλιάς όπως η μήτρα, οι ωοθήκες, οι σάλπιγγες, το συκώτι το έντερο και ο σπλήνας. Οι Γυναικολόγοι είναι οι πρωτοπόροι σε αυτήν την χειρουργική τεχνική την οποία μετά το 1990 περίπου άρχισαν να χρησιμοποιούν και οι γενικοί χειρουργοί. Παλιότερα η παρατήρηση γινόταν απευθείας από το λαπαροσκόπιο, μετά το 1980 άρχισαν γίνονται κινηματογραφήσεις από συμπαρατηρητή και αργότερα από το 1985 βιντεοσκοπήσεις από εκεί και μετά άρχισε η σύνδεση της κάμερας με μόνιτορ και η ελεύθερη από όλη την ομάδα παρατήρηση των ευρημάτων και των επεμβατικών διαδικασιών . Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα την πιό ξεκούραστη για την χειρουργική ομάδα παρτήρηση και την ταχύτερη διεκπεραίωση των επεμβατικών διαδικασιών . Η πρόοδος λοιπόν της τεχνολογίας έφερε και σε αυτή την τεχνική μεγάλη εξέλιξη , διότι η απλή διαγνωστική λαπαροσκόπηση εξελίχθηκε σε χειρουργική μέθοδο και αντικατέστησε πολλές από τις κλασσικές εγχειρήσεις. Σήμερα λαπαροσκοπικά γίνονται από τη Γυναικολογία ινομυωματεκτομές, αφαίρεση κύστεων ωοθήκης, λύση περισαλπιγγικών συμφύσεων, αφαίρεση υδροσαλπίγγων,αφαίρεση ή και αποκατάσταση σαλπίγγων σε εξωμήτριο κύηση , ακόμη και η υστερεκτομή (αφαίρεση μήτρας) γίνεται λαπαροσκοπικά και από τη Γενική Χειρουργική γίνονται χολοκυστεκτομές , σκωληκοειδεκτομές , κήλες , επινεφριδιεκτομές , εντερεκτομές και συνεχώς προστίθενται νέες επεμβάσεις στην ενδοσκοπική τεχνική. Στη λαπαροσκοπική χειρουργική κάνουμε αλλες 2-3 μικρές τομές των 5 περίπου χιλιοστών σε διάφορα σημεία της κοιλιάς, ανάλογα με τις ανάγκες μας από όπου βάζουμε διάφορα εργαλεία, λαβίδες, ψαλίδια, αναρρόφηση, ηλεκτροκαυτηρίαση, ή εφαρμόζουμε τεχνικές με Laser. Οι κύστεις που αφαιρούμε τοποθετούνται σε ειδικό σάκκο και απομακρύνονται από την κοιλιά . Με ένα ειδικό δε εργαλείο μπορούμε να τεμαχίσουμε π.χ ένα ινομύωμα ή μία μήτρα και να το αφαιρέσουμε τμηματικά από τη μικρή τομή του εργαλείου μας .Ετσι με μιά μικρή τραυματική προσπέλαση εξωτερικά κάνουμε μεγάλα χειρουργεία μέσα στην κοιλιά . Η λαπαροσκόπηση λοιπόν εξελίχθηκε σε μιά σημαντική τεχνική με μεγάλη οφέλεια για τους ασθενείς κυρίως γυναίκες αλλά και άνδρες και έγινε μια πολύ χρήσιμη και σχεδόν αναίμακτη μέθοδος για διάγνωση και θεραπεία. Η ασθενής μένει συνήθως ένα βράδυ στην κλινική , αντί για 4-5 μέρες στην κλασσική χειρουργική με λαπαροτομή . Η τραυματική επιφάνεια είναι ελάχιστη και το αισθητικό αποτέλεσμα άριστο. Όπως όλες οι νέες τεχνικές η λαπαροσκόπηση έχει ένθερμους υποστηρικτές και άσπονδους εχθρούς. Συνήθως μεγάλοι εχθροί είναι αυτοί που δεν χειρουργούν λαπαροσκοπικά και δυστυχώς έμειναν χωρίς εξέλιξη διότι δεν ακολούθησαν την τεχνολογία και αντιμετωπίζουν επαγγελματικό πρόβλημα. Όμως προσοχή εμείς που χειρουργούμε λαπαροσκοπικά τονίζουμε ότι η λαπαροσκοπική χειρουργική έχει ενδείξεις, περιορισμούς και αντενδείξεις . Διότι υπάρχει και το άλλο άκρο στο οποίο υπάρχει δυστυχώς η αντίληψη ότι τα πάντα διορθώνονται με λαπαροσκοπική χειρουργική το χειρότερο δε είναι ότι μερικοί την αποκαλούν γενικά μέθοδο Laser καθαρά για επαγγελματικούς λόγους ,διότι η εφαρμογή των Laser έχει περιοριστεί στο 2% των επεμβάσεων λόγω υπάρξεως πιό προχωρημένης και ασφαλούς τεχνολογίας . Η λέξη Laser είναι πολύ στη «μόδα» στις μέρες μας. Πάντως αν μου λέγατε πριν ένα χρόνο (2003) ότι θα χειρουργούσα και θα αφαιρούσα λαπροσκοπικά ένα ινομύωμα 15 εκατοστών σε πλήρη επαφή με την μήτρα θα σας έλεγα όχι δεν θα το κάνω λαπαροσκοπικά , όμως η γυναίκα που θα χειρουγούσαμε μου ζήτησε να προσπαθήσω και αν δεν γίνεται να την ανοίξω και να συνεχίσω με κλασσική χειρουργική λαπαροτομή , το θαυμάσιο χειρουργικό αποτέλεσμα εντυπωσίασε και εμένα και την ομάδα μου . Αυτό επιβεβαιώνει ότι δεν γνωρίζουμε τα όρια και τις δυνατότητες της επεμβάσεως Για παράδειγμα ένα μεγάλο ινομύωμα που βρίσκεται βαθειά στο τοίχωμα της μήτρας πριν 10 χρόνια πιστεύαμε ότι δεν μπορεί να αφαιρεθεί λαπαροσκοπικά, ενώ η εμπειρία έδειξε ότι είναι εξίσου απλό με τα επιφανειακά ινομυώματα . Η γνώση λέει ότι όλες οι γυναικολογικές επεμβάσεις που μπορούμε να κάνουμε με ανοικτό χειρουργείο (λαπαροτομή ) μπορούν να γίνουν και με λαπαροσκόπηση , το μεγάλο πρόβλημα είναι ο χρόνος που όπως είναι γνωστό περιορίζεται με την απόκτηση εμπειρίας . Όπως σε όλες τις χειρουργικές αποφάσεις , η απόφαση για να γίνει μια λαπαροσκοπική επέμβαση θα πρέπει να στηρίζεται σε ένα καλό ιστορικό, προσεκτική κλινική εξέταση και αξιολόγηση καθώς και σε ειδικό απαραίτητο εργαστηριακό έλεγχο . Η ασθενής θα πρέπει να είναι πλήρως ενημερωμένη για την εμπειρία της λαπαροσκοπικής ομάδας που θα την αντιμετωπίσει , για την διαδικασία ,την προετοιμασία της για το χειρουργείο τους πιθανούς κινδύνους ,την μετεγχειρητική πορεία και να έχει υπογεγραμμένη συγκατάθεση προς τον γιατρό της και την κλινική. Είναι λοιπόν φρόνιμο να ενημερώνεται κανείς γενικά για τις νέες εξελίξεις της Ιατρικής, αλλά να μη γενικεύει ούτε να απογοητεύεται όταν ο γιατρός του, που είναι ο μόνος αρμόδιος, κρίνει ότι πρέπει να εφαρμοστεί η μία ή η άλλη μέθοδος. Καλό είναι βέβαια να ρωτάτε αν η θεραπεία του προβλήματός σας μπορεί να γίνει ενδοσκοπικά ( με λαπαροσκοπηση ή υστεροσκόπηση κλπ) και αν ο γιατρός που συμβουλεύεσθε ή κάποιος από τους συνεργάτες του εφαρμόζει την τεχνική αυτή και να σας παρουσιάσει περιστατικά που έχει αντιμετωπίσει. Αρχή σελίδας ΟΔΗΓΙΕΣ - ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΙΚΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΕΙΟ Το έντυπο που κρατάτε στα χέρια σας έχει σκοπό να σας ενημερώσει για την προεγχειρητική προετοιμασία και μετεγχειρητική αντιμετώπιση που θα έχετε ώστε το λαπαροσκοπικό χειρουργείο στο οποίο θα υποβληθείτε να είναι ασφαλές για σας και ευχερές για την χειρουργική ομάδα . Η κοιλότητα της κοιλιάς περιέχει το στομάχι, το λεπτό, το παχύ έντερο και άλλα όργανα . Στο ενδοσκοπικό (λαπαροσκοπικό) χειρουργείο πρέπει το έντερο με κατάλληλη προετοιμασία να είναι άδειο από περιεχόμενο ώστε να μπορέσει η χειρουργική ομάδα να το απωθήσει γεμίζοντας την κοιλιά με διοξείδιο του άνθρακα τοποθετώντας την ασθενή σε ειδική ανάρροπη χειρουργική θέση (trendelemburg).Με αυτή τη προετοιμασία μπορούμε να έχουμε εύκολη και ασφαλή πρόσβαση στα σημεία που θα ελέγξουμε και θα χειρουργήσουμε . Το γέμισμα της κοιλιάς με CO2 προκαλεί διάταση και πόνο των κοιλιακών τοιχωμάτων ώστε να θεωρείται απαραίτητη η γενική αναισθησία κατά τη διάρκεια της επέμβασης. Τρεις μέρες πριν το χειρουργείο πρέπει να αποφεύγονται οι τροφές που περιέχουν φυτικές ίνες όπως σαλάτες και φρούτα . Πρέπει επίσης να αποφύγονται τα γαλακτοκομικά προιόντα ,θα πίνετε όσα υγρά ροφήματα θέλετε ,αναψυκτικά, τσάι, καφές κλπ . Την παραμονή του χειρουργείου πρέπει να ξεκουραστείτε. Το μεσημέρι της προηγούμενης μέρας θα φάτε ελαφρά πριν τις 2 μ.μ. σούπα, μακαρόνια ,φιδέ ή τοστ ενώ το βράδυ μία σούπα πριν τις 10 . Δύο ώρες μετά το μεσημεριανό γεύμα θα αρχίσετε να παίρνετε το καθαρτικό διάλυμα Clean prep .Η συσκευασία περιέχει 4 φακέλους ,αλλά εσείς θα χρησιμοποιήσετε 2 μόνο φακέλους. Ο κάθε φάκελλος θα διαλυθεί σε 1 λίτρο νερό και θα το πιείτε μέσα σε 2 ώρες τον καθένα , δηλαδή σε 4 περίπου ώρες θα έχετε πιεί τα 2 λίτρα . Αυτό γίνεται για την δημιουργία διαρροϊκών κενώσεων που αδειάζουν το έντερο και δημιουργούν ασφαλείς συνθήκες για το χειρουργείο της επόμενης μέρας . Μην ξεχνάτε ότι πρέπει να πίνετε άφθονα υγρά (επιτρέπονται έως τις 2 μετά τα μεσάνυχτα. Την ημέρα της λαπαροσκοπικής επέμβασης η γυναίκα πρέπει να βρίσκεται στην παραλαβή ασθενών της κλινικής πριν τις 8 το πρωί νηστική για να υποβληθεί σε πλήρη προεγχειρητικό έλεγχο με καρδιογράφημα, καρδιολογική εξέταση, ακτινογραφία θώρακα, και ειδικές αιματολογικές εξετάσεις. Ανάλογα με το είδος της επέμβασης το χειρουργείο μπορεί να διαρκέσει από 20 λεπτά έως και πάνω από 5 ώρες. Η γυναικολογική λαπαροσκοπική ομάδα σε συνεργασία με την αναισθησιολογική ομάδα και το νοσηλευτικό προσωπικό φροντίζει για την ποιοτική και σύντομη επέμβαση. Βασική φροντίδα της μετεγχειρητικής αγωγής είναι η άμεση κινητοποίηση της χειρουργημένης . Πρέπει να τονίσουμε ότι η ανάρρωση στα λαπαροσκοπικά χειρουργεία είναι πολύ γρήγορη και οι μετεγχειρητικές ενοχλήσεις πολύ πιό ελαφρές από τα κλασσικά ανοικτά χειρουργεία με λαπαροτομή. Υπάρχει βέβαια πόνος στις τομές που είναι περιορισμένος λόγω του μικρού τους μεγέθους (μία έως τέσσερις τομές των 5 έως 10 χιλιοστών ). Αυτό σημαίνει ότι οι χειρουργημένες δεν θα δυσκολευτούν να σηκωθούν από το κρεββάτι και να προχωρήσουν , άρα η κινητοποίηση θα είναι εύκολη και πρέπει να είναι άμεση . Το συνηθέστερο σύμπτωμα, σε διαφορετικό όμως βαθμό γιά κάθε γυναίκα,είναι μία ελαφρά ενόχληση στο σημείο που τελειώνουν οι πλευρές , στο θώρακα ή στην ωμοπλάτη . Αυτό οφείλεται στο αέριο (CO2) με το οποίο γεμίζουμε την κοιλότητα της κοιλιάς , φεύγει σε διάστημα 2-3 ημερών και αντιμετωπίζεται με αντιφλεγμονώδη και αναλγητικά φάρμακα (Voltaren , Ponstan , Felden κλπ). Το δεύτερο σύμπτωμα είναι ένας τυμπανισμός στην κοιλιά που οφείλεται επίσης στο αέριο και διαρκεί 3-5 μέρες, χωρίς όμως να έχει σημαντική επίπτωση στην μετεγχειρητική πορεία και ανάρρωση . Μπορεί επίσης να παρουσιαστούν λίγα δέκατα ή πυρετός για 3 έως 5 μέρες που οφείλεται στα υγρά της λαπαροσκόπησης και αντιμετωπίζεται με απλά αντιπυρετικά (Panadol ,Depon ). Άλλο συνηθισμένο σύμπτωμα είναι μία ελαφρά κολπική αιμόρροια που οφείλεται στους χειρισμούς του τραχήλου της μήτρας κατά την επέμβαση. Ένα σπάνιο ευτυχώς σύμπτωμα είναι η διάρροια που μπορεί να εμφανιστεί δύο με τρεις μέρες μετά το χειρουργείο , είναι παροδική και αποδίδεται στην προεγχειρητική προετοιμασία και στα υγρά που χρησιμοποιούνται στο χειρουργείο. Οι ενοχλήσεις αυτές είναι είναι αναμενόμενες και δεν επηρεάζουν το αποτέλεσμα της επέμβασης ούτε και τον ρυθμό γρήγορης ανάρρωσης .Η συνήθης πρακτική είναι οι χειρουργημένες να βγαίνουν από την κλινική την επόμενη μέρα και να επιστρέφουν σε πλήρη δραστηριότητα εντός 5 έως 10 ημερών από την λαπαροσκοπική επέμβαση . Το μεγαλύτερο ποσοστό των γυναικών απαλλάσεται γρήγορα από τα μετεγχειρητικά ενοχλήματα . Μπορείτε να κάνετε μπάνιο (ντους) από την δεύτερη μετεγχειρητική μέρα. Πρέπει να χρησιμοποιείτε καθαρό οινόπνευμα μετά το μπάνιο σας στο σημείο της τομής . Οι σεξουαλικές επαφές ανάλογα με το είδος της επεμβάσεως επιτρεπονται μετά από 15 περίπου μέρες . Επίσης πρέπει να τονιστεί ότι το μικρό χειρουργικό τραύμα δεν είναι ο μόνος προσδιοριστικός παράγοντας της μετεγχειριτικής πορείας καθώς το εσωτερικό τραύμα που είναι διαφορετικό καθορίζει και αυτό την μετεγχειριτική αγωγή και εξέλιξη . Πάντως είναι γεγονός ότι η τόσο η ενόχληση όσο και η μετεγχειριτική αγωγή και προσοχή είναι μικρότερες από ότι στα ανοικτά χειρουργεία . (λαπαροτομία). Από φαρμακευτικής πλευράς μετεγχειρητικά χορηγούνται οροί και αντιβίωση ενδοφλέβια την πρώτη μέρα ( Zinacef 750 mgr , Flagyl κλπ ) .Από την δεύτερη μέρα χορηγούμε αντιβίωση σε ταμπλέτες πρωί και βράδυ (flagyl ,vibramycin κλπ) για 8 - 15 μέρες ανάλογα με το είδος της επέμβασης επίσης για αντιμετώπιση του πόνου και αποφυγή δημιουργίας φλεγμονών χορηγούμε υπόθετα και χάπια (Voltaren 2 φορές την ημέρα σε συνδυασμό με Depon ή Panadol ). Σε 7 με 10 μέρες μετά την επέμβαση θα αφαιρεθούν τα ράμματα των τομών, αν δεν έχουν απορροφηθεί. Εδώ πρέπει να σημειώσουμε ότι ενα μικρό ποσοστό επεμβάσεων λόγω τεχνικών προβλημάτων η ειδικών ευρημάτων δεν μπορούν να ολοκληρωθούν λαπαροσκοπικά και είναι ανάγκη για την ολοκληρωμένη αντιμετώπιση του προβλήματος να προχωρήσουμε σε ανοιχτό χειρουργείο ή να σταματήσει η επέμβαση. Για τα θέματα που δεν καλύπτεστε από το ενημερωτικό μας έντυπο ή για οποιονδήποτε προβληματισμό σας πριν ή μετά την επέμβαση οι συνεργάτες μου και εγώ θα είμαστε στη διάθεσή σας να απαντήσουμε στις τυχόν απορίες και ερωτήσεις σας και να αντιμετωπίσουμε τα πιθανά σας προβλήματα. Καλή επιτυχία. Αλέξανδρος Δ.Τζεφεράκος Μαιευτήρας-Γυναικολόγος Εξειδικευμένος στην λαπαροσκοπική χειρουργική Αρχή σελίδας ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΥΣΤΕΡΟΣΚΟΠΗΣΕΩΣ 1.Αιμορραγίες : Mηνορραγία , μεσοκυκλική αιμόρροια , αιμορραγία μετά από επαφή, μετεμηνοπαυσιακή αιμόρροια , ανωμαλίες του κύκλου. 2.Υπογονιμότητα. 3.Ξένα σώματα και απωλεσθέντα IUCD. 4.Συγγενείς ανωμαλίες της μήτρας. 5.Υποψία παρουσίας ενδομητρικών βλαβών (πολύποδες, ινομυώματα,Ca,υπολείματα κυήσεως). 6.Διερεύνηση ουλών από προηγηθείσες επεμβάσεις μήτρας. 7.Διερεύνηση δυσπλασίας τραχήλου όταν η ζώνη μετάπτωσης είναι ενδοτραχηλική (μικροκολπουστεροσκόπηση). 8.Λήψη κατευθυνόμενων βιοψιών ενδοτραχηλικής και ενδομητρικής κοιλότητος. ΑΝΤΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΥΣΤΕΡΟΣΚΟΠΗΣΕΩΣ 1.Φλεγμονή , με εξαίρεση την αφαίρεση υπολειμμάτων κυήσεως και το φλεγμονώδες IUCD. 2.Καρδιοαναπνευστικά νοσήματα. 3.Μεταβολική οξέωση. 4.Κύηση , με εξαίρεση την αφαίρεση IUCD και την λήψη τροφοβλαστικού ιστού. 5.Μεγάλη αιμορραγία από την μήτρα. 6.Καρκίνος τραχήλου. ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΥΣΤΕΡΟΣΚΟΠΗΣΕΩΣ 1.Διάτρηση της μήτρας. 2.Φλεγμονή. 3.Θεωρητική πιθανότητα διασποράς ενδομητρικών ή καρκινικών κυττάρων. 4.Επιπλοκές από το διατατικό υλικό. 5.Επιπλοκές από την νάρκωση. Η ΥΣΤΕΡΟΣΚΟΠΗΣΗ ΣΤΗΝ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΣΥΝΗΘΕΣΤΕΡΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ 1. Βλάβες στο ενδομήτριο που διαταράσσουν την συνέχεια της κοιλότητος 2. Συγγενείς ατέλειες στην σύνδεση των πόρων του Muller 3. Ενδομητρικοί πολύποδες 4. Υποβλενογόνια ινομυώματα 5. Βλάβες στα ισθμικά στόμια των σαλπίγγων. ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΥΣΤΕΡΟΣΚΟΠΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ 1. Ανεύρεση σπερματοζωαρίων στην ενδομητρική κοιλότητα. 2. GIFT ή ZIFT μέσω υστεροσκοπίου 3. Υπολείμματα αποβολών. 4. Απόφραξη σαλπιγγικών στομίων με ειδικά υλικά. ΝΑΡΚΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΟΣΚΟΠΗΣΗ Κατά συνήθεια δεν υπάρχει ανάγκη χορηγήσεως αναισθησίας, το 90 % δε των εξεταζομένων αναφέρει ενοχλήματα ελαφρότερα από της εμμήνου ροής . Αν υπάρχει έντονη δυσανεξία μπορούμε να χορηγήσουμε ενδο ή παρατραχηλική αναισθησία. Η ενδοτραχηλική αναισθησία είναι προτιμότερη διότι είναι ευκολότερη η εφαρμογή της , έχει μικρή πιθανότητα συστηματικών αντιδράσεων επίσης διευκολύνει την διάταση του τραχήλου και μειώνει την ανάγκη για διαστολή του τραχήλου. Χρησιμοποιούμε διάλυμα 10 ml lignocain 1% με αδρεναλίνη 1:200000. Στις επεμβατικές υστεροσκοπήσεις χρησιμοποιούμε ένα τύπο γενικής νάρκωσης ανάλογα με τον προβλεπόμενο χρόνο της επεμβάσεως. ΧΡΟΝΙΚΗ ΦΑΣΗ για την Υστεροσκοπική Διερεύνηση Η ωορρηξία και η περιωορρηκτική περίοδος θεωρείται από τους περισσότερους ερευνητές ως ιδανική χρονική φάση για την υστεροσκόπηση, διότι τότε ο ισθμός είναι υποτονικός και το υστεροσκόπιο περνάει ευκολότερα . Η υστεροσκόπηση βέβαια μπορεί να γίνει σε οποιαδήποτε φάση του κύκλου ανάλογα με την αιτιολογία της ,ακόμα και στην περίοδο αλλά μερικές φορές το αίμα μπορεί να εμποδίσει την πλήρη και αξιόπιστη διερεύνηση της μητρικής κοιλότητος. Σε αυτήν την περίπτωση η χρησιμοποίηση υγρού διατατικού μέσου θα βοηθήσει την ολοκλήρωση της εξετάσεως και την εξαγωγή αξιόπιστων συμπερασμάτων. Σε περιπτώσεις που χρησιμοποιείται αντισύλληψη δεν έχει σημασία η χρονική φάση το ίδιο ισχύει και για την εμμηνόπαυση. ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΥΣΤΕΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΜΦΑΝΙΣΗ - ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΙΣ Ενδοτραχηλική κοιλότητα. - Στήλοι - βλένη - ψευδοκρύπτες - μεταβολές σχετικές με ορμονική κατάσταση προωορρηκτική - μεταωορρηκτική - εμμηνοπαυσιακές -τοπική χορήγηση οιστρογόνων Ενδομητρική κοιλότητα. Η εμφάνιση του ενδομητρίου εξαρτάται από την έμμηνο κατάσταση , την φάση του κύκλου και το μέσον που χρησιμοποιείται για την διάταση της μητρικής κοιλότητος. Στις μετεμμηνοπαυσιακές ωχρό, επίπεδο και λεπτό, με μικρά σαλπιγγικά στόμια . Στην παραγωγική φάση το ενδομήτριο είναι ροζ ή ωχροκίτρινο, έχει λίγα αγγεία και τα στόμια των ενδομητρικών αδενίων είναι ωχρές στικτές λευκάζουσες περιοχές. Τα σαλπιγγικά στόμια είναι εμφανή και η περιστομιακή περιοχή είναι όμοια με των μετεμηνοπαυσιακων γυναικών. Στην εκκριτική φάση ενδομήτριο παχύ, βελούδινο και ερυθρωπό, με πολλά μικρά υποβλενογόνια αγγεία που φαίνονται καθαρά. Σε αυτή την φάση του κύκλου εάν χρησιμοποιηθεί υγρό διατατικό μέσον, το ενδομήτριο φαίνεται σαν κοραλιοειδές με πολλαπλά μικρά fronds . Αυτή η εικόνα δεν υπάρχει αν χρησιμοποιηθεί διοξείδιο του άνθρακος σαν διατατικό μέσον, οπότε το ενδομήτριο παρουσιάζεται επίπεδο. Εάν η υστεροσκόπηση γίνει πριν την περίοδο το ενδομήτριο είναι πιο ερυθρό και με περισσότερη αγγείωση. Εάν γίνει στην περίοδο τότε το εκφυλιζόμενο ενδομήτριο εμφανίζεται σαν αποφλοίωση της βασικής στιβάδας.. Πολλοί ερευνητές έχουν περιγράψει με λεπτομέρειες αυτές τις διαδικασίες (van Herendael et al 1987). ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΥΣΤΕΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΜΦΑΝΙΣΗ α. ΚΑΛΟΗΘΕΙΣ ΠΟΛΥΠΟΔΕΣ -Υστεροσκοπική εμφάνιση : -Γενικά στοιχεία : β. ΙΝΟΜΥΩΜΑΤΑ γ. ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΚΕΣ ΣΥΜΦΥΣΕΙΣ δ. ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ε. ΜΕΤΕΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΗ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΤΙΣ στ. ΥΠΕΡΠΛΑΣΙΑ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ζ. ΚΑΡΚΙΝΩΜΑ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΩΝ ΕΠΕΜΒΑΣΕΩΝ ΜΙΚΡΕΣ 1 . ΛΗΨΗ ΒΙΟΨΙΩΝ ΥΠΟ ΥΣΤΕΡΟΣΚΟΠΙΚΟ ΕΛΕΓΧΟ 2 . ΥΣΤΕΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΜΙΚΡΩΝ ΠΟΛΥΠΟΔΩΝ 3 . ΥΣΤΕΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΚΩΝ ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΩΝ 4 . ΥΣΤΕΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΔΙΑΤΟΜΗ ΑΠΛΩΝ ΣΥΜΦΥΣΕΩΝ ΜΕΣΑΙΕΣ 1 . ΥΣΤΕΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΠΟΦΡΑΞΗ ΤΩΝ ΣΑΛΠΙΓΓΙΚΩΝ ΣΤΟΜΙΩΝ 2 . ΥΣΤΕΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΣΤΕΙΡΟΠΟΙΗΣΗ ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΕΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ 1 . ΥΣΤΕΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΙΝΟΜΥΩΜΑΤΕΚΤΟΜΗ 2 . ΥΣΤΕΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΜΕΓΑΛΩΝ ΠΟΛΥΠΟΔΩΝ 3 . ΥΣΤΕΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ 4 . ΥΣΤΕΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΔΙΑΤΟΜΗ ΔΙΑΦΡΑΓΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ 5 . ΑΦΑΙΡΕΣΗ IUD ΠΟΥ ΣΥΝΥΠΑΡΧΕΙ ΜΕ ΚΥΗΣΗ 6 . ΔΙΑΤΟΜΗ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΚΏΝ ΣΥΜΦΥΣΕΩΝ (ASHERMAN)
  10. ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗ Στο κείμενο αυτό, παρουσιάζουμε μερικές βασικές πληροφορίες σχετικά με την ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗ. Ο ιατρικός ορισμός της ενδομητρίωσης είναι: Ενδομήτριο που συμπεριλαμβάνει ενδομητρικούς αδένες και στρώμα σε μια έκτοπη (εκτός της μητρικής κοιλότητας) θέση. Τι σημαίνει αυτό ( ιστός όμοιος με το εσωτερικό κάλυμμα του τοιχώματος της μήτρας (δηλαδή το ενδομήτριο) αναπτύσσεται έξω από την μήτρα, συνήθως όμως μέσα στην γυναικεία πύελο. Οι ενδομητρικοί αδένες και το στρώμα είναι δύο στοιχεία της ενδομητρίωσης που πρέπει να συνυπάρχουν για να μπει η διάγνωση της ενδομητρίωσης. Στη μεγάλη πλειοψηφία των περιπτώσεων, η ενδομητρίωση αναπτύσσεται μέσα στην γυναικεία πύελο με την μορφή μικρών εστιών ή εμφυτευμάτων. Οι ενδομητριωσικές βλάβες (εστίες) μπορούν να αναπτυχθούν σε όλα τα ενδοπυελικά όργανα όπως η μήτρα, το έντερο, η ουροδόχος κύστη, οι περιτοναϊκές επιφάνειες. Η εντόπιση των ενδομητριωσικών εστιών, το βάθος που διεισδύουν μέσα στους διάφορους ιστούς στους οποίους εντοπίζονται και το συνολικό τους μέγεθος ποικίλει και καθορίζει την κάθε περίπτωση. Αν και υπάρχουν διαφορετικές απόψεις όσον αφορά τα στάδια της νόσου, όλοι συμφωνούν στο ότι κάθε περίπτωση ενδομητρίωσης είναι διαφορετική από άτομο σε άτομο. Είναι δυνατό να βρούμε παρόμοιες περιπτώσεις, αλλά σε καμία περίπτωση δεν υπάρχουν ακριβώς όμοιες περιπτώσεις. Το μέγεθος του πόνου που προκαλεί η ενδομητρίωση εξαρτάται από το σημείο στο οποίο εντοπίζεται και από το συνολικό ποσό των ενδομητριωσικών εστιών. Μια μικρή εστία ενδομητρίωσης μπορεί να παραμείνει μικρή και σχετικά ανενεργής για πολλά χρόνια, βέβαια, ακόμα και η μικρότερη εστία μπορεί να προκαλέσει ανυπόφορο πόνο, όταν ερεθίζει ένα διερχόμενο νεύρο. Τα μεγαλύτερα εμφυτεύματα όταν ανταποκρίνονται στα ορμονικά ερεθίσματα μπορούν να μεγαλώνουν και να διηθούν τα όργανα επάνω στα οποία εντοπίζονται. Έτσι ο ιστός που περιβάλλει τις ενδομητριωσικές εστίες καταστρέφεται και αιμορραγεί. Ο οργανισμός αντιδρά και προσπαθεί να επουλώσει και να καλύψει τα σημεία της βλάβης δημιουργώντας ουλές και συμφύσεις που περιχαρακώνουν και περιορίζουν τις βλάβες. Αλλά όταν ενεργός ενδομητρίωση παγιδεύεται κάτω από τις ουλές - συμφύσεις προκαλείται πίεση τοπικά και σημαντικός πόνος. Όταν η γυναίκα εμφανίζει την έμμηνο ρύση (περίοδο), η ενδομητριωσική εστία εμφανίζει επίσης ροή αίματος, η οποία αθροίζεται από μήνα σε μήνα και από περίοδο σε περίοδο, περιχαρακώνεται από συμφύσεις και από τον εκφυλισμένο τοπικό ιστό και δημιουργούνται μικρές κύστεις με αίμα οι οποίες μπορεί να έχουν μέγεθος από μερικά χιλιοστά μέχρι 10cm ή και περισσότερο. Η διήθηση των παρακείμενων ιστών, όπως του εντέρου, της ουροδόχου κύστης και της μήτρας είναι αρκετά σύνηθες φαινόμενο. Αν η ενδομητρίωση προχωρήσει αρκετά με τα χρόνια, τότε δημιουργούνται πολλαπλές συμφύσεις μέσα στην πύελο και τα όργανα κολλάνε μεταξύ τους. Έτσι τα όργανα της πυέλου που είναι σχεδιασμένα να κινούνται ελεύθερα, καθηλώνονται και ακινητοποιούνται, επειδή κολλάνε μεταξύ τους. Η φυσιολογική κίνηση και λειτουργία αυτών των οργάνων μπορεί να προκαλέσει μεγάλο πόνο (οι κινήσεις των σαλπίγγων και των ωοθηκών κατά τη διάρκεια της ωορρηξίας, οι κινήσεις κατά τη σεξουαλική επαφή, ή οι κινήσεις του εντερικού περιεχομένου). Υπάρχει περίπτωση ασθενείς με προχωρημένη ενδομητρίωση να μην έχουν καθόλου πόνο, ενώ αντιθέτως ασθενείς με νόσο στα αρχικά στάδια να υποφέρουν από δυνατούς πόνους. Υπάρχει μια μεγάλη διακύμανση όσον αφορά τον πόνο μεταξύ των ασθενών. Ο πόνος είναι το πιο συχνό σύμπτωμα της νόσου. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν: -Σοβαρές κράμπες στην έμμηνο ροή -Πυελικό πόνο εκτός εμμήνου ροής -Οσφυαλγία -Επώδυνη συνουσία -Επώδυνες κενώσεις εντέρου -Κοιλιακή διάταση -Μετεωρισμός -Δυσκοιλιότητα -Πόνο κατά τη διάρκεια της άσκησης -Επώδυνη εξέταση πυέλου -Επώδυνη και συχνή ούρηση καθώς και άλλα συμπτώματα. Βέβαια, κάθε γυναίκα που πάσχει δεν έχει όλα τα παραπάνω συμπτώματα, αλλά αυτά είναι τα πιο συχνά. Ο μόνος σίγουρος τρόπος κατά 100% να διαγνωσθεί η ενδομητρίωση είναι να τη δει κανείς στο μικροσκόπιο και να φανούν οι αδένες και το στρώμα. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι μόνο η εξέταση στο χειρουργείο και η ιστολογική εξέταση είναι η μόνη σίγουρη μέθοδος διάγνωσης. Αλλά τι γίνεται όταν η γυναίκα δεν έχει υποβληθεί σε χειρουργική γυναικολογική επέμβαση; Ή τι γίνεται όταν η νεαρή έφηβη έχει μόλις αρχίσει να εμφανίζει περίοδο; Πώς μπαίνει τότε η διάγνωση; Στα πρωταρχικά στάδια της νόσου πριν ακόμα η γυναικολογική εξέταση αρχίσει να παρουσιάζει ευρήματα, ένα προσεκτικό και λεπτομερές ιστορικό είναι ο πιο σημαντικός τρόπος για τη σωστή διάγνωση. Καθώς η νόσος εξελίσσεται τότε αρχίζουν να παρατηρούνται μερικά σωματικά ευρήματα, τα οποία μπορούν να αναγνωρισθούν από τον (έμπειρο) γιατρό, ο οποίος ψάχνει για τη νόσο και έχει την εμπειρία να την αναγνωρίζει. Οι απεικονιστικές εξετάσεις όπως το υπερηχογράφημα, η αξονική τομογραφία και η μαγνητική τομογραφία μπορούν να δώσουν αξιόπιστες πληροφορίες για ενδομητριωσικές κύστεις, αλλά όλες οι γυναίκες που πάσχουν από ενδομητρίωση δεν παρουσιάζουν κύστεις. Από την άλλη πλευρά, όλες οι κύστεις δεν είναι ενδομητρίωση. Η εξέταση αίματος για έναν ειδικό δείκτη (το CA125) δεν έχει μεγάλη εξειδίκευση και αξιοπιστία. Η χειρουργική διερεύνηση είναι ο μόνος σίγουρος τρόπος διάγνωσης της ενδομητρίωσης. Σχετικά με την αιτία που προκαλεί τη νόσο δεν υπάρχουν ξεκάθαρες απαντήσεις. Υπάρχουν διάφορες θεωρίες που προσπαθούν να εξηγήσουν την αιτία της νόσου. Θεωρία του Simpson: Η παλαιότερη και ευρύτερα αποδεκτή θεωρία είναι ότι το αίμα της περιόδου μερικές φορές αντί να ρέει προς τα έξω, ρέει ανάποδα προς την πύελο, μέσω των σαλπίγγων, και έτσι στοιχεία του ενδομητρίου (στρώμα και ενδομητρικοί αδένες) πέφτουν μέσα στην κοιλιά και ειδικότερα μέσα στην πύελο της γυναίκας. Τα στοιχεία αυτά προσκολλώνται στα τοιχώματα των διαφόρων οργάνων (σάλπιγγες, ωοθήκες, έντερο, ουροδόχος κύστη, κοιλιακό περιτόναιο), εμφυτεύονται, τροφοδοτούνται με αίμα και μετατρέπονται σε ενεργείς εστίες ενδομητρίωσης, οι οποίες και αιμορραγούν κάθε φορά που η γυναίκα έχει έμμηνο ρύση, ακριβώς γιατί συμπεριφέρονται όπως και το κανονικό ενδομήτριο. Το αίμα αυτό αθροίζεται τοπικά, περιχαρακώνεται από ουλές (συμφύσεις) που αλλοιώνονται με τον καιρό και σχηματίζουν κύστεις. Εάν η θεωρία του Simpson είναι σωστή, τότε λογικά θα πρέπει η ενδομητρίωση να μην παρουσιάζεται πριν από την εμφάνιση της περιόδου. Θεωρία της μετάπλασης: Σύμφωνα με τη θεωρία αυτή, στο έμβρυο υπάρχουν κύτταρα που μπορούν να μεταπλασθούν σε άλλα και όχι μόνο στα σωστά κύτταρα του κάθε οργάνου. Τα πολυδύναμα αυτά κύτταρα μετατρέπονται έτσι σε ενδομητρικά κύτταρα από την αρχή της ζωής της γυναίκας και σχηματίζονται οι αρχικές εστίες ενδομητρίωσης. Υπάρχουν δηλαδή κατά τη γέννηση της γυναίκας λάθος κύτταρα σε λάθος θέση (κύτταρα ενδομητρίου). Γενετική θεωρία: Στο έμβρυο, κύτταρα τα οποία είναι καθορισμένα να σχηματίσουν τη μήτρα και την εσωτερική της επιφάνεια (το ενδομήτριο) παραμένουν έξω από αυτή όταν η μήτρα "κλείνει" κατά τον αρχικό σχηματισμό της και μερικά κύτταρα του ενδομητρίου δεν προλαβαίνουν να μπουν στη σωστή τους θέση. Τα εναπομείναντα αυτά κύτταρα ανευρίσκονται γενικώς κατά μήκος της coelomic bridge και υπάρχουν από τη γέννηση της γυναίκας. Αγγειακή θεωρία: Η θεωρία αυτή λεει ότι είναι δυνατόν κύτταρα ενδομητρίου να μπουν μέσα στα αγγεία της μήτρας και από εκεί να μετακινηθούν και να μετεμφυτευθούν σε άλλα όργανα. Γενικά σήμερα πιστεύεται ότι δεν είναι πιθανό περισσότερες της μιας θεωρίες να αποδειχθούν ορθές. Μερικές φορές η ενδομητρίωση αναπτύσσεται πάνω στην ουλή της καισαρικής τομής, πράγμα που σημαίνει ότι κύτταρα του ενδομητρίου στη διάρκεια της καισαρικής τομής μετεμφυτεύθηκαν στην ουλή της ΚΤ, σε θέση δηλαδή που δεν υπήρχαν πριν την ΚΤ. Επίσης, πειράματα που έγιναν σε ζώα απέδειξαν ότι αναπτύσσεται ενδομητρίωση όταν πειραματικά αποφράσσεται ο τράχηλος της μήτρας και το αίμα της περιόδου εμποδίζεται να εξέλθει εκτός των γεννητικών οργάνων, οπότε ρέει ανάστροφα και εμφυτεύεται έκτοπα μέσα στα κοιλιακά όργανα. Τα πειράματα αυτά δίνουν μια βαρύτητα στη θεωρία του Simpson, σύμφωνα με την οποία η ανάστροφη εμμηνορρυσία οδηγεί σε ενδομητρίωση. Βέβαια, έχει υπολογισθεί ότι πάνω από 70% όλων των γυναικών μπορεί να παρουσιάσουν κάποτε ανάστροφη έμμηνο ρύση, αλλά μόνο ένα 12-15% έπαθαν ενδομητρίωση. Τι γίνεται με το υπόλοιπο 55%; Έχει παρατηρηθεί σε γυναίκες που υποβάλλονται σε πολλά χειρουργεία, ότι η νόσος δεν αλλάζει θέση-εντόπιση. Για παράδειγμα, αν στο πρώτο χειρουργείο βρέθηκε ενδομητρίωση στην ουροδόχο κύστη, τότε μπορεί να ανευρεθεί στο ίδιο σημείο πάλι και όχι σε άλλο όργανο και στο επόμενο χειρουργείο ή επόμενα χειρουργεία αν δεν αντιμετωπισθεί -και αφαιρεθεί- πλήρως. Έτσι, εάν η θεωρία του Simpson ήταν απόλυτα σωστή, τότε θα ήταν λογικό να ανευρεθούν εστίες και σε άλλα όργανα. Η χειρουργική εμπειρία όμως δείχνει ότι αυτό δεν συμβαίνει. Επίσης, έχει παρατηρηθεί ότι όταν αφαιρεθεί πλήρως μια ενδομητριωσική εστία χειρουργικά, υπάρχει πιθανότητα 80% να επανεμφανισθεί. Αυτό είναι υπέρ της μεταπλαστικής και γενετικής θεωρίας, διότι σημαίνει ότι η ενδομητρίωση είναι μια προκαθορισμένη νόσος, δηλαδή η γυναίκα έχει "ποσότητα" νόσου προκαθορισμένη (πολλή ή λίγη) και αν αυτή η ποσότητα αφαιρεθεί, τότε η νόσος δεν αναπτύσσεται ξανά. Άλλα ευρήματα που συνηγορούν εναντίον της θεωρίας του Simpson είναι το γεγονός ότι η ενδομητρίωση έχει ανευρεθεί και σε νεκροψίες νεογνών, τα οποία, όπως είναι φυσικό, δεν είχαν ποτέ περίοδο. Επίσης, εάν η θεωρία του Simpson ήταν απολύτως σωστή, τότε θα έπρεπε να αναπτύσσεται ενδομητρίωση με μεγαλύτερη συχνότητα κατά μήκος του κόλπου και των έξω γεννητικών οργάνων. Στην πράξη, η ενδομητρίωση του κόλπου και του αιδοίου σπανίζει. Η ενδομητρίωση μπορεί επίσης να βρεθεί σε απομακρυσμένες περιοχές από την πύελο, όπως ο εγκέφαλος, οι πνεύμονες, ο ομφαλός, ο ακουστικός πόρος, ο βλεννογόνος της μύτης. Οι εντοπίσεις αυτές συνηγορούν υπέρ της θεωρίας της μεταπλάσεως ή της εμφυτεύσεως μέσω αγγειακής διασποράς. Γενικά, σήμερα θεωρείται ότι η μετεμφύτευση από το σωστό σημείο (το ενδομήτριο) σε άλλη λάθος θέση, αποτελεί μια από τις πηγές της ενδομητρίωσης. Επικρατεί γενικά η εντύπωση ότι η ενδομητρίωση από τη στιγμή που υπάρχει ποτέ δεν μπορεί να θεραπευθεί πλήρως. Η σωστή όμως χειρουργική αντιμετώπιση και προσεκτική και ολική αφαίρεση όλων των ορατών εστιών του περιτοναίου φαίνεται ότι επιφέρει μακροχρόνια ανακούφιση από τα συμπτώματα σε ένα ποσοστό ασθενών πάνω από 80%. Α. ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ - ΘΕΡΑΠΕΙΑ Αν και υπάρχουν πολλές παραλλαγές θεραπείας της νόσου, μπορούμε να διακρίνουμε 4 κατηγορίες αντιμετώπισης: Παρακολούθηση, Εγκυμοσύνη, Χρήση κατασταλτικών φαρμάκων, Χειρουργική θεραπεία Παρακολούθηση: Η γυναίκα και ο γιατρός της μπορούν να επιλέξουν να παρακολουθούν τη νόσο χωρίς θεραπεία. Αυτό συνήθως όταν πρωτομπαίνει η διάγνωση της ενδομητρίωσης. Η σωστή παρακολούθηση των συμπτωμάτων και οι συχνές εξετάσεις από ένα γυναικολόγο με σημαντική πείρα στην ενδομητρίωση, οδηγεί συνήθως στην κατάλληλη αντιμετώπιση στον κατάλληλο χρόνο. Η παρακολούθηση από μόνη της, βέβαια, δεν έχει θέση σε ασθενείς με σημαντικά συμπτώματα, ή όταν η εξέταση της γυναικείας πυέλου δείχνει προοδευτική επιδείνωση των συμπτωμάτων. Εγκυμοσύνη: Πολλές φορές λέγεται στις γυναίκες με ενδομητρίωση ότι ''δεν μπορείς να μείνεις έγκυος εάν έχεις ενδομητρίωση'', καθώς επίσης ότι ''εάν μείνεις έγκυος θα θεραπευθεί η ενδομητρίωση''. Τίποτα απ΄ όλα αυτά δεν είναι αλήθεια. Πρώτον, η ενδομητρίωση είναι νόσος γόνιμων γυναικών. Πολλές από τις γυναίκες με ενδομητρίωση που θέλουν να κάνουν παιδιά, μπορούν να κάνουν παιδιά. Δεύτερον, η εγκυμοσύνη δεν είναι θεραπεία για την ενδομητρίωση. Να τι συμβαίνει: κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης η ωορρηξία και η περίοδος σταματούν. Οι ενδομητριωσικές εστίες γενικά καθίστανται λιγότερο ενεργείς, γίνονται μικρότερες και λιγότερο επώδυνες. Αυτό φαίνεται πως είναι το αποτέλεσμα των ορμονικών αλλαγών που προκαλεί η εγκυμοσύνη. Μεταξύ άλλων, οι αλλαγές αυτές είναι τα υψηλά επίπεδα προγεστερόνης, η παρουσία της HCG (ανθρώπινης χοριακής γοναδοτροπίνης), η αύξηση της προλακτίνης. Έτσι, η έμμηνος ρύση σταματά και η έγκυος γυναίκα αισθάνεται πολύ καλύτερα. Επιπλέον, στη διάρκεια της εγκυμοσύνης συμβαίνουν σημαντικές ψυχολογικές αλλαγές. Η εγκυμοσύνη είναι κάτι το φυσιολογικό που φέρει σε πέρας το υγιές σώμα της γυναίκας. Μια γυναίκα που υποφέρει από ενδομητρίωση όταν μείνει έγκυος αντιλαμβάνεται τελικά ότι είναι όπως οι άλλες γυναίκες. Αισθάνεται για πρώτη φορά τελείως καλά μετά την έναρξη της ήβης της. Είναι μια θετική εμπειρία, μια εμπειρία απελευθέρωσης από τα βασανιστικά συμπτώματα της νόσου. Βέβαια, η ενδομητρίωση δε φεύγει με την εγκυμοσύνη. Μετά τον τοκετό και το θηλασμό τα συμπτώματα επιστρέφουν, μερικές φορές δριμύτερα. Έτσι, επιστρέφει και η απογοήτευση. Χρήση κατασταλτικών φαρμάκων: Η φαρμακευτική αντιμετώπιση προκαλεί ανακούφιση των συμπτωμάτων σε πολλές γυναίκες. Θα πρέπει όμως να γίνει ξεκάθαρο, ότι η νόσος δεν εξαλείφεται με τα φάρμακα. Αυτό που κάνουν τα φάρμακα είναι να μειώνουν την ποσότητα των οιστρογόνων και του ερεθισμού που προκαλούν τα οιστρογόνα στις εστίες της ενδομητρίωσης. Θεωρητικά, όσο πιο μικρή είναι η οιστρογονική δράση στις εστίες της ενδομητρίωσης, τόσο το καλύτερο για την τοπική βλάβη της νόσου και τις υποτροπές της. Μειονεκτήματα των χορηγούμενων φαρμάκων είναι οι παρενέργειές τους και το κόστος τους, το οποίο είναι σημαντικό. Τα χρησιμοποιούμενα φάρμακα είναι τα αντισυλληπτικά χάπια, η προγεστερόνη και τα GnRh ανάλογα. Τα αντισυλληπτικά χάπια προσφέρουν ένα ρυθμισμένο και χαμηλής δόσης συνδυασμό οιστρογόνων και προγεστερόνης και εμποδίζουν την ωορρηξία. Επειδή η ωορρηξία είναι δύσκολη σε πολλές γυναίκες με ενδομητρίωση, η χορήγηση των αντισυλληπτικών χαπιών αποτελεί ένα πλεονέκτημα. Επιπλέον, επειδή τα αντισυλληπτικά προκαλούν μείωση της ποσότητας του αίματος της περιόδου, οδηγούν σε μείωση του πόνου που προκύπτει στις εστίες της ενδομητρίωσης , από την έκτοπη εκροή αίματος. Με τα αντισυλληπτικά δισκία, η μικρού βαθμού ενδομητρίωση μπορεί να παραμείνει μικρή και σταθερή για μεγάλο χρονικό διάστημα. Το κόστος των αντισυλληπτικών δισκίων είναι μικρό και οι παρενέργειες ελάχιστες στις περισσότερες γυναίκες. Η προγεστερόνη συνήθως χορηγείται σε μορφή παρατεταμένης δράσης (π.χ. depo-provera). Η προγεστερόνη μπορεί, όπως και τα αντισυλληπτικά, να αναστείλει την ωορρηξία και να μειώσει το επίπεδο των κυκλοφορούντων οιστρογόνων. Είναι ένα σχετικά φθηνό φάρμακο. Οι παρενέργειες της προγεστερόνης περιλαμβάνουν αύξηση βάρους, μετεωρισμό, ακανόνιστες αιμορραγίες κ.ά. Κατά τη γνώμη των ειδικών, η προγεστερόνη δεν πρέπει να αποτελεί θεραπεία εκλογής σε γυναίκες που δεν έχουν γεννήσει. Ένα σημαντικό ποσοστό γυναικών που παίρνει depo-provera δεν πρόκειται να ξανακάνει ωορρηξία. Τα GnRh ανάλογα (Arvecap, Zoladex, Daronda) είναι φάρμακα τα οποία σταματούν τελείως την εμμηνορυσία, την ορμονική παραγωγή και την ωορρηξία. Τα αποτελέσματα είναι όμοια με της εμμηνόπαυσης, με μερικές διαφορές στις ορμόνες FSH και LH. Τα φάρμακα αυτά είναι πολύ δραστικά στη μείωση της δραστηριότητας των ενδομητριωσικών εστιών, αλλά είναι πολύ ακριβά. Προκαλούν επίσης σημαντικές παρενέργειες, όπως εξάψεις, πονοκεφάλους διαταραχές του ύπνου, ξηρότητα του κόλπου, μείωση της libido, μελαγχολική διάθεση, οστεοπόρωση, αύξηση βάρους κ.ά. Τα φάρμακα αυτά δεν θεραπεύουν την ενδομητρίωση και χορηγούνται σε πολύ ειδικές περιπτώσεις. Χειρουργική αντιμετώπιση Η χειρουργική αντιμετώπιση της ενδομητρίωσης μπορεί να χωρισθεί σε 4 επίπεδα: 1. Το διαγνωστικό 2. Το πολύ συντηρητικό 3. Το λιγότερο συντηρητικό 4. Το ριζικό Η διαγνωστική χειρουργική έχει την διάγνωση της νόσου σε πρώτη προτεραιότητα, πράγμα που σημαίνει ότι έχει σκοπό να δει και να διαγνώσει τι συμβαίνει στην ασθενή. Στη φάση αυτή δε γίνεται καμία προσπάθεια αντιμετώπισης της νόσου, που τυχόν θα ανευρεθεί. Έχουμε συναντήσει πολλές ασθενείς οι οποίες πιστεύουν ότι το χειρουργείο απέτυχε, ενώ η προσπάθεια του χειρουργείου ήταν να διαγνώσει μόνο τη νόσο και όχι να την θεραπεύσει (Διαγνωστική λαπαροσκόπηση). Έτσι, στη γυναίκα δίδεται το όνομα της νόσου που βρέθηκε (ενδομητρίωση) και όταν το χειρουργείο της τελειώνει, η γυναίκα έχει το ίδιο ποσόν νόσου που είχε και πριν. Η πολύ συντηρητική χειρουργική έχει σκοπό να αντιμετωπίσει πολύ μεγάλες, φανερές και εύκολες στην αντιμετώπιση εστίες, ενώ άλλες μικροεστίες παραμένουν χωρίς αντιμετώπιση. Οι γιατροί που πιστεύουν ότι η ενδομητρίωση δεν μπορεί ποτέ να αντιμετωπισθεί απολύτως, επιλέγουν συνήθως τέτοιου τύπου χειρουργική θεραπεία. Η επιθετική χειρουργική αφαιρεί όλες τις εστίες, ενώ ταυτόχρονα διατηρεί όλα τα ενδοπυελικά γυναικολογικά όργανα, προσπαθώντας έτσι να διατηρηθεί η γονιμότητα. Σημασία δηλαδή έχει να αφαιρεθεί η νόσος από τα όργανα και όχι τα όργανα από τη γυναίκα. Η αφαίρεση των εστιών γίνεται είτε με καυτηρίαση (Laser κ.ά.), είτε με εκτομή. Η ριζική χειρουργική θεραπεία συνίσταται στην αφαίρεση όλων των έσω γεννητικών οργάνων. Υπάρχουν πολλές γυναίκες που ωφελούνται από τόσο ριζικές επεμβάσεις, αλλά αρκετές επίσης γυναίκες μπορούν να απαλλαγούν από τους πόνους, χωρίς να χρειασθούν τόσο ριζικές μεθόδους. Επιπρόσθετα, υπάρχουν περιπτώσεις πολλές που, παρά το ότι έγινε αφαίρεση των οργάνων, εστίες της νόσου παραμένουν και επιμένουν. Το να αφαιρέσει κανείς τη μήτρα, τις σάλπιγγες και τις ωοθήκες και να αφήσει πίσω μικρές και ορατές εστίες της νόσου, πολύ συχνά δεν ανακουφίζει από τους πόνους την ασθενή.
  11. Βασικές γνώσεις για μεθόδους " Αντισύλληψης " Α. ΜΕΘΟΔΟΙ ΦΡΑΓΜΟΥ 1. Το Ανδρικό προφυλλακτικό 2. Το Γυναικείο προφυλλακτικό 3.Το Διάφραγμα 4. Οι κολπικοί σπόγγοι 5. Σπερματοκτόνα κολπικά ενθέματα. Β. ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΠΤΙΚΑ ΧΑΠΙΑ Β.1. Συνδυασμένα αντισυλληπτικά (Κλασσικό χάπι) Β.2 ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΠΤΙΚΑ ΧΑΠΙΑ ΜΟΝΟ ΜΕ ΠΡΟΓΕΣΤΕΡΟΝΗ Γ. ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΑ ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΑ Δ. ΜΟΝΙΜΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗΣ Δ.1. ΑΝΔΡΙΚΗ ΣΤΕΙΡΩΣΗ Δ.2. ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΣΤΕΙΡΩΣΗ Η επιλογή μιας αντισυλληπτικής μεθόδου θα εξαρτηθεί από το αν αυτή θα είναι μόνιμη η αναστρέψιμη, από τον βαθμό αποτελεσματικότητας της μεθόδου και από την αντικειμενική δυνατότητα να την εφαρμόζει σωστά το ζευγάρι. Μικρής αποτελεσματικότητας: Η διακεκομμένη συνουσία και η αποχή τις γόνιμες μέρες του κύκλου. Μέτριας αποτελεσματικότητας: Το προφυλακτικό (ανδρικό και γυναικείο), το διάφραγμα, ο κολπικός σπόγγος, οι σπερματοκτόνες κρέμες ή υπόθετα, το τραχηλικό κύπελλο. Μεγάλης αποτελεσματικότητας: Όλες οι μόνιμες μέθοδοι, τα ενδομήτρια σπειράματα, τα συνδυασμένα αντισυλληπτικά χάπια, και τα χάπια που περιέχουν μόνο προγεσταγόνο. Α . ΜΕΘΟΔΟΙ ΦΡΑΓΜΟΥ 1. Το Ανδρικό προφυλακτικό παρουσιάζει 2% αποτυχία στον πρώτο χρόνο και 10% γενική αποτυχία με πολύ καλή εφαρμογή της μεθόδου. Το μεγάλο πλεονέκτημα της μεθόδου είναι η προφύλαξη από τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα. 2. Το Γυναικείο προφυλακτικό παρουσιάζει 4% αποτυχία για τον πρώτο χρόνο, 19% γενική αποτυχία. Οι γυναίκες αναφέρουν σε υψηλό ποσοστό πρακτικές δυσκολίες στην εφαρμογή. 3. Το Διάφραγμα παρουσιάζει 6% αποτυχία για τον πρώτο χρόνο χρήσης, και 15% για γενική χρήση. 4. Οι κολπικοί σπόγγοι παρουσιάζουν 20% αποτυχία σε πολύτοκες και 8% μόνο σε άτοκες. Δεν επηρεάζει τυχόν τραχηλική δυσπλασία. Μπορεί να παραμείνει πάνω από 24 ώρες σε περίπτωση επαναλαμβανόμενων επαφών. 5. Σπερματοκτόνα κολπικά ενθέματα. Στα φαρμακεία τα βρίσκουμε σε διάφορες μορφές όπως κολπικές κρέμες ή gel και κολπικά υπόθετα ή αφρό. Έχουν γενικά πολύ μεγάλο ποσοστό αποτυχίας σαν μοναδική μέθοδο και συνιστάται να χρησιμοποιούνται σε συνδυασμό μα μια άλλη μέθοδο φραγμού από αυτές που περιγράφηκαν παραπάνω. Αρχή σελίδας Β. ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΠΤΙΚΑ ΧΑΠΙΑ Β.1. ΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΑ ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΠΤΙΚΑ (Κλασσικό χάπι) Μηχανισμός δράσης Προκαλούν αναστολή της ωορρηξίας εμποδίζοντας την μεσοκυκλική αιχμή της LH που είναι απαραίτητη για να γίνει η ωορρηξία. Επίσης η παρουσία προγεστερόνης που περιέχεται από την αρχή στα συνδυασμένα αντισυλληπτικά προκαλεί μεταβολές στο ενδομήτριο και κυρίως στην τραχηλική βλέννα που δεν ευνοούν την διέλευση των σπερματοζωαρίων και κατ επέκταση την γονιμοποίηση τους. Πλεονεκτήματα Μεγάλο ποσοστό επιτυχημένης αντισυλληπτικής δράσης (πάνω από 98%) με σωστή χρήση. Μικραίνουν τον κίνδυνο για καλοήθεις νεοπλασίες του μαστού. Μικραίνουν τον κίνδυνο ενδομητρίωσης. Βελτιώνουν συμπτώματα δυσμηνόρροιας, προεμμηνορρυσιακού συνδρόμου, ακμής, αναιμίας λόγω αυξημένης έμμηνου ρύσεως. Μικραίνουν τον κίνδυνο για καρκίνο ωοθηκών και ενδομητρίου. Μικραίνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καλοήθων κύστεων των ωοθηκών και χρησιμοποιούνται για την θεραπεία των κύστεων των ωοθηκών. Χρησιμοποιούνται θεραπευτικά για τις διαταραχές του κύκλου, του συνδρόμου των πολυκυστικών ωοθηκών, και της ενδομητρίωσης. Μειώνουν το ποσοστό των πυελικών φλεγμονών (PID). Μειονεκτήματα Από την σωστή καθημερινή χρήση εξαρτάται η αποτελεσματικότητά τους. Ευθύνονται για αλλαγές στο λιπιδαιμικό προφίλ. Ευθύνονται για αύξηση του ποσοστού θρομβοεμβολικών επεισοδίων (εν τω βαθει φλεβοθρμβωση, έμφραγμα μυοκαρδίου) ειδικά σε βαριές καπνίστριες και γυναίκες με προϋπάρχουσα διαταραχή στην πηκτικότητα του αίματος περίπου 3% των γυναικών που τα χρησιμοποιούν παρουσιάζουν υπέρταση που υποχωρεί όταν τα σταματήσουν. Ευθύνονται για μικρή προδιάθεση για εξωμήτρια κύηση λόγω μυοχαλαρωτικής δράσης της προγεστερόνης στις σάλπιγγες. Ευθύνονται για μικρή αύξηση κινδύνου ανάπτυξης καρκίνου η προκαρκινικών νεοπλασιών στο τράχηλο της μήτρας λόγω της ανοσοκαταστολής που επιφέρουν. Ευθύνονται για αύξηση του ποσοστού χολολιθιάσεων, ηπατοκυτταρικού καρκίνου και χολοστατικού ίκτερου. Ενοχοποιούνται ως τερατογόνοι παράγοντες για το αναπτυσσόμενο έμβρυο. Επιδρούν δυσμενώς κατά την γαλουχία ελαττώνοντας την ποιότητα και την ποσότητα του γάλακτος. Ανεπιθύμητες ενέργειες Ναυτία, κατακράτηση υγρών, τάση στους μαστούς, συνήθως τους 2-3 πρώτους μήνες από την χρήση. Πτώση της libido, κακοδιάθεση και σε σπάνιες περιπτώσεις κατάθλιψη. Αύξηση της όρεξης και σε μερικές περιπτώσεις ανορεξία και χάσιμο βάρους. Η αιμορραγία από διαφυγή είναι συχνή ιδιαίτερα τους 3 πρώτους μήνες. Αμηνόρροια μπορεί να εμφανιστεί σπανίως και συνήθως σχετίζεται με κύηση. Επιδείνωση των ημικρανιών και της κεφαλαλγίας σε γυναίκες με ιστορικό. Αύξηση της ακμής, λιπαρό δέρμα και τριχόπτωση κυρίως με τα πρώτης και δεύτερης γενιάς αντισυλληπτικά δισκία που περιείχαν προγεσταγόνα με μεγάλη αρρενοποιητική δράση (δεν παρατηρείται στα τρίτης γενιάς αντισυλληπτικά δισκία). Αντενδείξεις ΑΠΟΛΥΤΕΣ 1. Κύηση σε εξέλιξη. 2. Ηπατική ανεπάρκεια. 3. Καρκίνος μαστού, ήπατος, γεννητικού συστήματος. 4. Πρόσφατο η παλαιότερο θρομβοεμβολικό επεισόδιο, εγκεφαλικό επεισόδιο, έμφραγμα μυοκαρδίου η στεφανιαία ανεπάρκεια ΣΧΕΤΙΚΕΣ 1. Υπέρταση 2. Σακχαρώδης διαβήτης 3. Καπνίστρια πάνω από 35 ετών 4. Αδιάγνωστη κολπική αιμόρροια Β.2 ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΠΤΙΚΑ ΧΑΠΙΑ ΜΟΝΟ ΜΕ ΠΡΟΓΕΣΤΕΡΟΝΗ Μηχανισμός δράσης Η δράση τους οφείλεται σε αναστολή της ωοθυλακιορρηξίας όπως και τα συνδυασμένα αντισυλληπτικά, αλλά και σε ωχρινοποίηση του ενδομητρίου και επίδραση στην τραχηλική βλέννα με αποτέλεσμα να αναστέλλεται η γονιμοποίηση και η εμφύτευση του ωαρίου. Πλεονεκτήματα Υψηλή αποτελεσματικότητα Χορηγούνται σε γυναίκες που έχουν αντένδειξη για κάποιο λόγο να πάρουν οιστρογόνα γιατί δεν έχουν τους κινδύνους από την οιστρογονική δράση των συνδυασμένων αντισυλληπτικών. Χορηγούνται αμέσως μετά τον τοκετό χωρίς καμιά παρενέργεια για το νεογνό και τον θηλασμό. Μειονεκτήματα Η καθημερινή χρήση που είναι δύσκολο σε ορισμένες γυναίκες ιδίως έφηβες να συμμορφωθούν. Σχετική αύξηση του κινδύνου για εξωμήτρια κύηση. Αυξημένη συχνότητα λειτουργικών ωοθηκικών κύστεων. Ανεπιθύμητες ενέργειες Διαταραχές εμμήνου ροής. Πολλές γυναίκες συνεχίζουν με κανονικούς ωορρηκτικούς κύκλους παρά την καθημερινή χωρίς διακοπή λήψη του προγεστερονικού σκευάσματος. Παρουσιάζουν παρενέργειες παρόμοιες με τα συνδυασμένα αντισυλληπτικά αλλά σε πολύ μικρότερο βαθμό. Αντενδείξεις Ενεργός ηπατική βλάβη. Αδιευκρίνιστης αιτιολογίας κολπική αιμόρροια. Καρκίνος γεννητικών οργάνων. Αρχή σελίδας Γ. ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΑ ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΑ Μηχανισμός δράσης Οι περισσότεροι συντάσσονται με την άποψη ότι ο κύριος τρόπος με τον οποίο τα ενδομήτρια σπειράματα επιτυγχάνουν την αντισυλληπτική τους δράση είναι η ακινητοποίηση των σπερματοζωαρίων και με αυτό τον τρόπο επιτυγχάνεται η αποτυχία της γονιμοποίησης. Παλαιότερα υποστήριζαν ότι η αδυναμία εμφύτευσης οφειλόταν σε άσηπτη φλεγμονή. Πάντως ο ακριβής μηχανισμός παραμένει αβέβαιος. Πλεονεκτήματα Μεγάλη αντισυλληπτική αποτελεσματικότητα (97%) Μεγάλο διάστημα αντισυλληπτικής προστασίας (από 2-5 χρόνια) με μόνη υποχρέωση από μέρους της γυναίκας να ανιχνεύει κάθε μήνα ότι το IUD είναι στη θέση του. Χαμηλό ετήσιο κόστος μεθόδου. Εύκολη τεχνικά τοποθέτηση. Μειονεκτήματα Είναι το πιο κατάλληλο αντισυλληπτικό μέσον για γυναίκες που έχουν γεννήσει και που έχουν σταθερή μονογαμική σχέση. Κίνδυνοι Μπορεί να προκληθεί φλεγμονή η διάτρηση της μήτρας. Μπορεί να αυξηθεί ο κίνδυνος πυελίτιδας σε γυναίκες με ιστορικό η προδιάθεση. Μπορεί να αυξησει ελάχιστα τον κίνδυνο για εξωμήτριο κύηση. Επί αποτυχίας της μεθόδου και κύησης οι αποβολές φτάνουν το 25-50%. Ανεπιθύμητες ενέργειες Αυξημένη διάρκεια και ποσότητα αίματος καθώς και πόνος στην περίοδο που συνήθως ξεπερνιόνται μετά τους πρώτους μήνες και μόνο σε ένα ποσοστό 7% γίνονται αιτία να αφαιρεθεί το σπείραμα. Μικρή αιμόρροια μεταξύ δύο περιόδων είναι συχνή τους πρώτους μήνες. Αντενδείξεις για την χρήση ενδομήτριου σπειράματος Γυναίκες που δεν έχουν κάνει παιδιά. Γυναίκες με πυελικές φλεγμονές η σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα. Γυναίκες με ανατομικές ανωμαλίες της μήτρας. Γυναίκες με καρκίνο του σώματος η του τραχήλου της μήτρας. Γυναίκες με ανώμαλης η αδιάγνωστης αιμορραγίας από τα γεννητικά όργανα. Αρχή σελίδας Δ . ΜΟΝΙΜΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗΣ Δ.1. ΑΝΔΡΙΚΗ ΣΤΕΙΡΩΣΗ Πλεονεκτήματα Σχετικά απλή διαδικασία εφαρμογής. Υψηλή αντισυλληπτική αποτελεσματικότητα. Μόνιμη. Μειονεκτήματα Δύσκολη τεχνικά με αμφίβολα αποτελέσματα αν ο άνδρας επιθυμήσει να αποκτήσει την γονιμότητα του ξανά (μικροχειρουργική) σε 2% περίπου άμεσες επιπλοκές μετά την επέμβαση κυρίως φλεγμονή, αιμάτωμα, επιδιδυμίτιδα. Μικρό ποσοστό επανασυραγγοποίησης συνήθως μέσα στις 6 πρώτες εβδομάδες. Δ.2. ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΣΤΕΙΡΩΣΗ Πλεονεκτήματα Μόνιμη. Υψηλή αντισυλληπτική αποτελεσματικότητα. Μειονεκτήματα Συγκρινόμενη με ανδρική στειροποίηση περισσότερο δαπανηρή, επεμβατική (είτε γίνει με ανοικτή είτε με λαπαροσκοπική μέθοδο) με περισσότερες επιπλοκές και υψηλότερο ποσοστό αποτυχίας. Δύσκολη τεχνική και δαπανηρή με αμφίβολα αποτελέσματα αν η γυναίκα επιθυμήσει να αποκτήσει την γονιμότητα της ξανά (μικροχειρουργική), άμεσες επιπλοκές από την επέμβαση φλεγμονές και περιστασιακά αιμορραγία. Αύξηση του κινδύνου για εξωμήτρια κύηση σε περίπτωση αποτυχίας της μεθόδου.
  12. Το ειχα δει το ματς με την ΑΕΚ που χάσατε 3-0.Γιατί νομίζεις πως χάσατε ακόμη δε μου είπες!!! Από ατυχία,από διαιτησία,από ανικανότητα,από τι; Μου είπες ότι έπρεπε να κερδίζατε εσείς.Γιατί χάσατε όμως;Να συνεχίσω να ρωτώ ή πάλι δε θα μου απαντήσεις; Για τον Ολυμπιακό η καραμέλα είναι εύκολη:Φταιει η κακούργα η διαιτησία και η παλιοκοινωνία! Από την ΑΕΚ σε ρωτώ,γιατί χασατε;Μπορείς να μου πεις μονάχα το λόγο;
  13. Καταρχήν φίλε Αρειανέ έχω την εντύπωση ότι αρχίζεις να χάνεις την ψυχραιμία σου. Δε λέω ότι με συμφέρει,λέω την άποψή μου όπως ακριβώς κάνεις και εσύ. Επίσης δεν μου απαντάς ξεκάθαρα για το γεγονός ότι ο Παναθηναικός είναι κάτω από την ΑΕΚ μια ομάδα με λιγότερα χρήματα,λιγότερο κόσμο,πολλά χρέη και προυπολογισμό 1/10 του δικού σας.Με μεγάλη ασάφεια μου λες ότι εκμεταλλεύεται μια κατάσταση!!Δηλαδή τι κάνει;Τι είναι αυτό που κάνει και δε μπορεί ο Παναθηναικός;Πληρώνει η ΑΕΚ τη διαιτησία;Πληρώνει ο Ολυμπιακός τη διατησία για λογαριασμό της ΑΕΚ;Τι κάνει κατά τη δική σου πάντα άποψη;Όταν σε κέρδισε 3-0 με πιο τρόπο εκμεταλλεύτηκε την κατάσταση;
  14. Φυσικά και υπάρχει πρόβλημα με τη διαιτησία 2005-2006! Αν υποστήριζα Λάρισα,Ξάνθη,Καλαμαριά,ΠΑΟΚ κλπ θα είχα φρικάρει. Δεν το συζητούμε ότι οι 3 μεγάλες ομάδες ευνοούνται και συστήματικά. Παγκοσμίως και κακώς οι μεγάλοι τυγχάνουν ειδική μεταχείρηση. Ο Ολυμπιακός καλύτερη μεταχείρηση από τον Παναθηναικό;ΟΧΙ. Εννέα βαθμοί διαφοράς είναι και στις μεταξύ μας αναμετρήσεις καθαρές νίκες Ολυμπιακού.Καθαρές νίκες και με ΑΕΚ. Αυτή φίλε είναι η άποψή μου. Και τώρα η ερώτησή μου!! :-) Αφου ο φετινός Παναθηναικός είναι καλύτερος,όπως λες,γιατί είναι κάτω από την ΑΕΚ μια ομάδα που δεν την ευνοεί η διαιτησία,δεν έχει τα χρήματα να την αγοράσει,δεν εχει χρήματα να αγοράσει Κονσεισαο και Μπισκαν,έχει σαφώς λιγότερο κόσμο από τον Παναθηναικο,έχει σοβαρα διοικητικα προβλήματα και εμφυλίους και χρωστά ένα θεό χρήματα;Και μάλιστα είναι από κάτω από την αρχή του πρωταθλήματος,δηλαδή επι 25 αγωνιστικές συνεχώς!!Γιατι νομίζεις οτι ο Παναθηναικός είναι καλύτερος από την ΑΕΚ; Ασε τον Ολυμπιακό,μου απάντησες ότι τον σπρώχνει η διαιτησία.Την ΑΕΚ;Την σπρώχνει η διατησία και εκείνη;Μήπως είναι πολύ τυχερή τις τελευταίες 23 αγωνιστικές,τους τελευταίους 7 μήνες;
  15. Τα ποσοστά,οι προβλέψεις για το μέλλον κλπ όπως καταλαβαίνει είναι υποκειμενικά και όλοι έχουμε δικαίωμα στη γνώμη,το όνειρο,την ελπίδα και ό,τι άλλο θέλουμε.Πχ.εγώ ελπίζω να κατακτήσει ο Ολυμπιακός το Champions,έχω δικαίωμα στο όνειρο.Και εσύ έχεις και όλοι έχουμε. Μη με παρεξηγείς φίλε μου,όμως μεγάλη απάντηση δεν έδωσες για κάτι που θα μπορούσες να απαντήσεις μονολεκτικά με το όνομα της ομάδας που φέτος, όχι στο μέλλον είναι η καλύτερη; Τελικά για 4η φορά και αν σε ενοχλώ δεν θα επιμείνω άλλο:Ποιά είναι η καλύτερη ομάδα της Α' Εθνικής την αγωνιστική περίοδο 2005-2006;
×
×
  • Δημιουργία νέας...